BULGU: Mal Alımının Açık İhale Usulü Yerine Pazarlık Usulü İle İhale Edilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB
Kamu İdaresi tarafından Mobilya ve Mefruşat Alımı İşi’nin açık ihale usulü yerine Kanun’a aykırı olarak pazarlık usulü (21/b) ile ihale edildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin yapacağı ihalelerde saydamlığı, rekabeti ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceği ve açık ihale usulünün esas olduğu belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un 21’inci maddesinin (b) bendinde doğal afetler, salgın hastalıklar, can ve mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması hallerinde pazarlık usulü ile ihale yapılmasına imkân verilmiştir.
İdareler can ve mal kaybına neden olacak ani ve beklenmeyen hallerde veya önceden düşünülemeyen ve tahmin edilemeyen olayların meydana gelmesi durumunda işlerini pazarlık usulü ile ihale edebileceklerdir.
Kanun’un 21/b maddesinde getirilen ihale usulü belli şartların ortaya çıkmasına bağlanmış bir usul olup idareye takdir hakkı vermek üzere getirilmemiştir. Kanun’da belirtilen şartlar oluştuğunda kullanılabilecek bir usul olarak öngörülmüştür.
Yapılan incelemede, mobilya ve mefruşat alımının Kanun’da belirtilen şartlar oluşmadığı halde sözleşme bedeli 12.736.628,00 TL olan 63 kalem mal alımı ile sözleşme bedeli 10.250.263,00 TL olan 188 kalem mal alımı şeklinde iki parçaya bölünmek suretiyle aynı yükleniciden pazarlık usulü ile alındığı tespit edilmiş olup can ve mal kaybına neden olabilecek etkenin ne olduğu, ani ve beklenilmeyen halin nasıl meydana geldiği anlaşılamamıştır.
Kamu İdaresi cevabında, mobilya ve mefruşatların ivedilikle karşılanması gereken ihtiyaçlar çerçevesinde olduğu ve işin mahiyeti gereği açık ihale usulü yerine pazarlık usulü (21/b) ile ihale edilerek mal ve malzemelerin temin edildiği belirtilmiş olup bundan sonra 4734 sayılı Kanun’un 21/b maddesinde açıklanan şartlar oluşmadığı hallerde meri mevzuat hükümleri doğrultusunda açık ihale usulü uygulanacağı ifade edilmiştir.
İdare cevabında mobilya ve mefruşat alımının neden aciliyet oluşturduğu açıklanmamıştır. Alımın aciliyetini açıklayıcı kanıtlayıcı belge de sunulmamıştır.
Mobilya ve mefruşat alımı işi can ve mal kaybına neden olabilecek bir durum oluşturmayacağı gibi önceden tahmin edilemeyen olayların meydana gelmesi durumu da söz konusu değildir.
Sonuç olarak, 4734 sayılı Kanun’un 21/b maddesinde belirtilen şartlar oluşmadığı hallerde idarenin açık ihale usulü ile işlerini ihale etmesi gerekmektedir.