BULGU: Mal Alımlarına Ait İş Artışlarının Mevzuatın Öngördüğü İçerikten Uzak Olması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Yapılan mal alımı ihalelerinde, ihale edilen iş kapsamında öngörülemeyen zorunlu bir durum söz konusu olmadığı halde mevzuata aykırı olarak iş artışları yapıldığı görülmüştür.
İhale sonucunda gerçekleşen ve sözleşmeye bağlanan tutar, yükleniciye ödenmesi gereken maksimum rakamı ifade etmektedir. Ancak mevzuatta buna bir istisna getirilerek, oluşan koşullara göre iş artışı yapılabileceği ve bu doğrultuda sözleşme bedelinin yukarı yönde revize edilebileceği ifade edilmiştir. Bu kapsamda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme Kapsamında Yaptırılabilecek İlave İşler, İş Eksilişi ve İşin Tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde;
“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;
a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması,
b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,
Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleşme bazında %40’a kadar artırmaya yetkilidir.”
denilerek iş artışının hangi koşullarda yapılabileceği detaylandırılmıştır. Buna göre, artışa konu olan işin iş artışı kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikli olarak öngörülemeyen bir durumun varlığı ortaya çıkmalı ve bu kapsamda iş artışı yapılması zorunlu hale gelmelidir. Aksi takdirde ihale öncesinde zaten belli olan bir işin, işin gerçekleştirilmesi sırasında iş artışı yoluyla temin edilmesi hukuki dayanaktan yoksun olacaktır. İş artışı yapılması konusunda öngörülemeyen durumun varlığı tek başına yeterli olmayıp, artışa konu olan işin hem sözleşmeye esas proje içerisinde olması, hem de idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması gerekmektedir. Bu iki şartın her ikisi de meydana gelmediği müddetçe iş artışı yapılamayacaktır. İş artışı yapılabilmesinin şartlarından bir tanesi de, yapılacak iş artışı ile işin tamamlanması gerekmektedir. Eğer yapılacak iş artışı ile işin tamamlanması mümkün olamayacaksa bu tür ihalelerde iş artışı yapılabilmesi olanaklı değildir. Diğer taraftan iş artışı yapılabilecek oran sınırsız olmayıp, buna dair de sınırlamalar getirilmiştir.
Konu ile ilgili yapılan incelemelerde özellikle mal alım ihalelerinde “ihtiyaç” gerekçesi ile %20 oranında iş artışı yapıldığı görülmüştür. Söz konusu gerekçe, mevzuatta yer alan iş artışı şartlarına uygun düşmemektedir.
Kamu İdaresi tarafından verilen cevapta, yapılan işlemlerin enflasyon ve piyasa şartları nedeniyle ortaya çıkan fiyat farklarından İdareyi korumak adına yapıldığı ifade edilse de, öngörülemeyen durum olmamasına rağmen iş artışı yapılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, mal alımı ihalelerinde mevzuata aykırı olarak iş artışları yapılmıştır. İş artışının, yalnızca öngörülemeyen durumlar nedeniyle zorunlu olması halinde gerçekleştirilebileceği belirtilmiştir. İlgili mevzuat, iş artışının hangi koşullarda yapılabileceğini detaylandırmakta olup, bu koşullar sağlanmadığında iş artışı hukuki dayanaktan yoksun olacaktır. İncelemelerde, mal alım ihalelerinde “ihtiyaç” gerekçesiyle yapılan %20 oranındaki iş artışlarının mevzuatla uyumlu olmadığı tespit edilmiştir. |