|
ÖZET: Mal alımlarıyla ilgili yapılan denetimlerde, Büyükşehir Belediyesi İdare’si tarafından gerçekleştirilen bazı ihalelerde mevzuata aykırı iş eksilişleri tespit edilmiştir. İlgili raporlar, ihtiyaç değişikliği veya teknik bir gerekçe olmaksızın, mal alımlarında %20’lik iş eksilişi sınırına uyulmadan kısmi veya tam vazgeçişlerin yapıldığını ortaya koymaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 26. maddesi, mal alımlarında iş artışı ve iş eksilişi kurallarını belirlemekte ve her bir kalem için %20’ye kadar iş eksilişi yapılabileceğini vurgulamaktadır.
İhalelerde, malzeme kalemlerinin her birinin %20’sine kadar iş eksilişi yapılabilmesi mümkünken, bu sınırın aşılması veya kalemlerin tamamen iptal edilmesi mevzuata aykırıdır. Bu düzenlemenin amacı, yüklenicilerin düşük fiyat teklifleriyle avantaj sağlamasını engellemek ve kamu ihale ilkelerinin korunmasını sağlamaktır. Ancak, bazı mal alımlarında sözleşme sürecinde gerekçe gösterilmeksizin %20 oranını aşan iş eksilişleri yapılmıştır. Örneğin, 2024/43531 numaralı açık ihale kapsamında, sözleşme bedeli 6.696.499 TL olan gıda ürünleri ve yemek paketleme malzemeleri alımında, yalnızca 3.498.803 TL tutarında alım gerçekleştirilerek kesin hakediş yapılmıştır. Bu durum, mevzuatın ihlal edildiğini ve kamu kaynaklarının etkin yönetimi açısından sorunlar yaşandığını göstermektedir. |
BULGU: Mal Alımlarında Mevzuata Uygun Olmayan İş Eksilişi Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdare tarafından ihale edilerek gerçekleştirilen bazı mal alımlarında herhangi bir ihtiyaç değişikliği veya teknik bir gerekçe olmadan iş eksilişlerine gidildiği, mevzuatta yer alan her bir kalem için %20’ye kadar iş eksilişi yapılabilmesi kuralına uyulmaksızın muhtelif mal kalemlerine ilişkin alımlardan kısmen veya tamamen vazgeçildiği görülmüştür.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Mal ve hizmet alımlarında iş artışı ve iş eksilişi” başlıklı 26’ncı maddesinde: “Birden çok mal kaleminden oluşan mal alımlarında 4735 sayılı Kanunun 24 üncü maddesi çerçevesinde iş artışı ve iş eksilişinde aşağıdaki hususların esas alınması gerekmektedir:
1. İş artışı veya iş eksilişinde temel kural her bir kalemde kalem tutarının %20’si oranına kadar iş eksilişi veya iş artışı yapılmasıdır. …”
denilerek mal alımlarında iş eksilişi yapılabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat esaslarından anlaşılacağı üzere, idareler mal alım ihalelerinde yer alan malzeme kalemlerinin her birinin %20’sine kadar iş eksilişi yapabilecektir. İhalede yer alan kalemlerin herhangi birinin tamamından veya %20’yi aşacak şekilde vazgeçilmesine imkân verilmemiştir.
Mevzuat hükmünde her bir kalem için %20 iş eksilişi sınırı getirilmesindeki sebep birim fiyat teklif usulü ile ihale edilen işlerde yüklenicinin belli iş kalemlerine düşük fiyat teklif ederek “toplam bedel üzerinden avantajlı duruma gelerek” ihaleyi alması ve ihale sürecinde rayiç bedelinden düşük teklif verilen ihale kalemlerinde iş eksilişlerine gidilerek veya malzemenin alımından tamamen vazgeçilerek kamu ihale ilkelerinin zedelenmesini engellemek ve saydamlık, rekabet ve eşitlik ilkelerini temin etmektir.
İhaleye konu bazı mal alımlarında, sözleşmeye bağlanan alımın devamı sırasında idare tarafından herhangi bir gerekçeye dayanmaksızın %20 oranını aşan iş eksilişi yapıldığı tespit edilmiştir. Örneğin; “2024/43531 Açık İhale İşlemleri Tamamlanıncaya Kadar Aşevi İçin Gıda Ürünleri ve Yemek Paketleme Malzemeleri Mal Alımı işi kapsamında sözleşme bedeli 6.696.499 TL olmasına rağmen 3.498.803 TL tutarında alım yapılarak kesin hakediş yapıldığı görülmüştür.