|
ÖZET: Mal alımlarında taşınır işlem fişlerinin düzenlenmemesi ve taşınır kayıtlarının yapılmaması, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yapılan incelemelerde, mal alımlarının doğrudan 630 Giderler hesabında muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir. 18.01.2007 tarihli Taşınır Mal Yönetmeliği ve 10/10/2024 tarihli yeni yönetmelik, kamu idarelerinin taşınırların kayıt altına alınmasını zorunlu kıldığını belirtmektedir. Bu çerçevede, taşınırların giriş ve çıkış işlemlerinin “Taşınır İşlem Fişi” ile yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
İlgili yönetmeliklerin 12. ve 13. maddeleri, taşınırların kaydının nasıl tutulması gerektiğini ve hangi durumlarda çıkış kaydı yapılacağını açıkça düzenlemektedir. Ayrıca, Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de stokların maliyet bedeliyle hesaplara alınması gerektiği ifade edilmektedir. Ancak, 2024 yılı içerisinde yapılan kitap alımları için taşınır işlem fişi düzenlenmediği ve taşınır kaydı yapılmadığı görülmüştür. Bu durum, toplamda 1.482.528,00 TL tutarındaki alımların doğrudan 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesine yol açmıştır. Sonuç olarak, taşınır işlem fişi düzenlenmemesi ve taşınır kaydının yapılmaması, ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmekte ve bu durum, 150 İlk Madde ve Malzemeler hesabının eksik gösterilmesine neden olmaktadır. Bu tür uygulamalar, kamu kaynaklarının yönetiminde ciddi sorunlara yol açabilir. |
BULGU: Mal Alımlarında Taşınır İşlem Fişi Düzenlenmemesi ve Taşınır Kaydı Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Mal alımlarında taşınır işlem fişi düzenlenmediği ve taşınır kaydı yapılmadığı, mal alımlarının doğrudan 630 Giderler hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
2024 yılının bir dönemine kadar geçerli olan ve 18.01.2007 tarih ve 26407 numaralı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği ile 10/10/2024 tarih ve 32688 sayılı yeni yürürlüğe giren Taşınır Mal Yönetmeliği’nin bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınması gerektiğini düzenleyen aynı “Taşınırların kaydı” başlıklı ve aynı 12’nci maddesinde; kamu idarelerince bütün taşınırların ve bunlara ilişkin işlemlerin kayıt altına alınmasının esas olduğu, taşınır kayıtlarının, harcama birimleri itibarıyla yönetim hesabı verilmesine esas olacak şekilde tutulacağı ve her bir kaydın belgeye dayanmasının şart olduğu; bu çerçevede;
-Önceki yıldan devren gelen taşınırlar ile içinde bulunulan yılda herhangi bir şekilde edinilen veya elden çıkarılan taşınırlar,
– Taşınırlardaki kayıp, fire, yıpranma ve benzeri nedenlerle meydana gelen azalmalar,
-Sayım sonucunda ortaya çıkan fazlaların, miktar ve değer olarak kayıtlara alınarak takip edileceği belirtilmiştir.
Taşınırların giriş ve çıkışında yapılması gereken işlemleri düzenleyen “Kayıt Zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde de taşınırların, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği ve giriş ve çıkış kayıtlarının “Taşınır İşlem Fişi”ne dayanılarak yapılacağı ifade edilmiştir.
Diğer taraftan, Merkezi Yönetim Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “15 Stoklar” hesap grubuna ilişkin 86’ncı maddesinde Stokların, maliyet bedeliyle hesaplara alınacağı; kullanıldıklarında veya tüketildiklerinde giderler hesabına kaydedilerek ilgili hesaplardan çıkarılacağı belirtilmiştir. Yönetmelik’in 87’nci maddesinde kamu idarelerince üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer malzemelerin izlenmesi için “150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı”nın kullanılacağı, Bütçeye gider kaydıyla edinilen ilk madde ve malzeme tutarlarının, bu hesaba borç ilgili hesaplara alacak; kullanılan veya tüketilen ilk madde ve malzeme tutarlarının ise belirlenen dönem sonlarında kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Açıklamalar uyarınca İdare uygulaması incelendiğinde Kurum kütüphanesinde veya arşivinde muhafazaya alınan kitapların demirbaş kayıtlarının yapıldığı anlaşılmakla birlikte 2024 yılı içerisinde yapılan kullanılan veya dağıtılmak suretiyle elden çıkarılan kitap alımı veya bastırılması işinden oluşan taşınırlar için taşınır işlem fişi düzenlenmediği ve taşınır kod listesine göre taşınır kaydı yapılmadığı ve bu kapsamda toplamda 1.482.528,00 TL tutarındaki alımların doğrudan 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği tespit edilmiştir.
Sonuç olarak İdarece söz konusu alımlar için taşınır işlem fişi düzenlenmemesi ve taşınır kaydı yapılmaması yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir. Ayrıca, taşınır mal alımlarının doğrudan gider kaydedilmesi sonucu 150 İlk Madde ve Malzemeler hesabının bu kadar tutar eksik gösterilmesine neden olunduğu değerlendirilmektedir.