|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mal, hizmet ve yapım işlerine yönelik alımlarında teknik özelliklerin yeterince belirlenmediğini ortaya koymuştur. Doğrudan temin yoluyla gerçekleştirilen bu alımlarda, mal veya hizmetin niteliklerine dair ayrıntılı teknik bilgiler sunulmadan fiyat teklifleri alınmış ve harcamalar gerçekleştirilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddeleri, idarelerin ihtiyaçların niteliğine göre ilan yapma, teminat alma ve şartname düzenleme gibi konularda takdir yetkisine sahip olduğunu belirtse de, bu yetkinin sınırsız olarak yorumlanması mümkün değildir.
Sayıştay Genel Kurulu’nun kararında, doğrudan temin uygulamalarında teknik şartların belirlenmesinin önemine vurgu yapılmaktadır. Özellikle standart malzemelerin alımında bu durumun esnetilebileceği kabul edilse de, demirbaşlar ve yapım işleri gibi daha karmaşık alımlarda teknik belgelerin düzenlenmesi kritik bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. İncelemeler, bazı belgelerde teknik özelliklerin eksik olduğunu ve genel tanımlamalarla yetinildiğini göstermektedir. Bu durum, yüklenicilerin teklif verme ve iş yürütme süreçlerinde sorunlar yaşamasına yol açmakta, rekabetin sağlıklı bir şekilde oluşmasını engellemektedir. |
BULGU: Mal, Hizmet ve/veya Yapım İşlerine İlişkin Bazı Alımlarda, İşin Teknik Özelliklerinin Belirtilmemesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediyenin doğrudan teminle yaptığı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde işin niteliğine ilişkin ayırt edici teknik niteliklerin belirlenmediği, alınacak mal veya hizmet ile yapım işinde kalem bazında sayılmak suretiyle fiyat teklifi alındığı ve harcama yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.1.1.2 maddesinde:
“Söz konusu hükümler uyarınca anılan maddede belirtilen nitelikteki ihtiyaçların karşılanmasında kolaylık sağlanması amaçlanmış olmakla birlikte, ihtiyacın niteliğine göre, ilan yapılması, teminat alınması, ihale komisyonu kurulması, isteklilerde belirli yeterlik kriterlerinin aranması ile şartname ve sözleşme düzenlenmesi gibi hususlar idarelerin takdirindedir.” Denilmektedir.
“Sayıştay Başkanlığı Tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü Maddesinin (b) Bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Esas Ve Usuller”e ilişkin Sayıştay Genel Kurulu’nun 5391/1 sayılı kararının “Doğrudan Temin” başlıklı 9’uncu maddesinin 1’inci fıkrasında da:
“Aşağıda belirtilen hallerde, ihtiyaçlar ilan yapılmaksızın idari ve teknik şartlar ile fiyat üzerinde görüşme yapılarak doğrudan temin yoluyla karşılanabilir.” Denilmekte ve teknik şartlara atıf yapılmaktadır.
İdareye tanınan bu tercih hakkını sınırsız olarak kabul etmek, bütün mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin niteliklerin belirlenmeksizin yapılabileceğini kabul etmek mümkün görünmemektedir. Burada tanınan yetki daha çok standart malzemelerin alımında getirilen bir kolaylık olarak görülmelidir. Örneğin kırtasiye veya gıda malzemelerinin standartları hemen hemen her üretici için benzerdir. Bu tip alımlarda teknik şartname hazırlanmasının bir faydası olmayabilmekte, hatta bazen zaman kaybına da neden olmaktadır. Ancak demirbaşlar gibi alımlarda, yada hizmet ve özellikle yapım işlerinde işin teknik özelliklerinin gösterildiği belgelerin düzenlenmesi hem ihtiyaçların görülmesi hem de bu ihtiyaçların istenen nitelikte olup olmadığını kontrol eden komisyonların görevlerini yerine getirmesinde önem arz etmektedir.
Yapılan incelemede bazı ödeme emri ve eki belgelerinde, yapılan işe ilişkin ayırt edici teknik özelliklere yer verilmediği, genel nitelikte bir tanımlama yapıldığı, yapım işlerindeyse sadece ihtiyaç duyulan malzemenin sayıldığı, bunların teknik özellikleri veya projeleri gibi dokümanların eksik olduğu tespit edilmiştir. Yüklenicilerin teklif verirken ve işi yaparken yararlanacağı bu belgelerin eksik olması nedeniyle fiyat araştırmasından işin yapılmasına kadar olan sürecin sağlıklı yürütülmediği, rekabetin oluşmasında yeterince özen gösterilmediği değerlendirilmektedir.