Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerinde Kamu İhale Kanunu Hükümlerine Uyulmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Gazi Orduevi Müdürlüğü, İzmir Orduevleri Müdürlüğü ve Malatya Orduevi Müdürlüğünde mal ve hizmet alım ile yapım işlerinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; Kanun’un amacı, kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi altında bulunan veyahut kamu kaynağı kullanan kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek olarak ifade edilmiştir.
Anılan Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; maddede belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Aynı Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde ise Kanun’un uygulanmasında esas alınacak istisnalar belirtilerek, orduevi ve kışla gazino müdürlükleri ile özel eğitim merkezi komutanlıklarının mal ve hizmet alım işleri bu istisnalar kapsamında sayılmamıştır.
Yine anılan Kanun’un “Uygulanmayacak hükümler” başlıklı 68’inci maddesinin (b) bendinde; diğer kanunların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümlerinin uygulanmayacağı belirtilmiştir.
Ordu Evleri, Askeri Gazinolar, Kışla Gazinoları ve Vardiya Yatakhaneleri ile Eğitim Merkezleri Yönetmeliği’nin “İhtiyaçların temini” başlıklı 27’nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde de; orduevleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları veya vardiya yatakhaneleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin kendi gelirlerinden gerçekleştirecekleri mal ve hizmet alımları, yapım işleri ile bunlardan sağlanan kaynaktan yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işlerini 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine ve bu Kanunda sağlanan istisnalara göre yürütecekleri hüküm altına alınmıştır.
Bu konu Kamu İhale Kurulunun gündemine de gelmiş olup bu hususta 11.04.2003 tarih ve 2003/DK.D-120, 25.03.2004 tarih ve 2004/DK.D-91 ve 09.01.2012 tarih ve 2012/DK.D-10 sayılı Düzenleyici Kurul Kararlarında, ayrı tüzel kişilikleri bulunmayan orduevleri, askeri gazinolar ve sosyal tesisler ile askeri kantinler tarafından yapılacak harcamaların 4734 sayılı Kanuna tabi olarak gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yine Kamu İhale Kurulunun 15.11.2012 tarih ve 2012/DK.D-217 sayılı Kararında bu idarelerin Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinde yer alan (g) bendinde belirtilen istisna hükmünden yararlanamayacağı ifade edilmiştir. Kamu İhale Kurulunun Düzenleyici Kurul Kararları ilgili idareler için bağlayıcı olup bu hususta aksi yönde herhangi bir kararı mevcut değildir.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki orduevi ve kışla gazino müdürlükleri ile özel eğitim merkezi komutanlıklarının 4734 sayılı Kanun kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
Uygulamada, anılan sosyal tesislerde mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde 4734 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmadığı, bazı tesislerde ise alımların bir kısmının kapsam dahilinde olunmamasına rağmen Kanun’un istisna hükümlerinin düzenlendiği 3’üncü maddesinin (b) bendine göre çıkarılan esaslar çerçevesinde yapıldığı tespit edilmiştir.
Kamu idaresince; orduevleri, askeri gazinolar ve kışla gazinolarının askeri mahal olmalarından bahisle bu tesislerin beslenmeye yönelik ihtiyaçlarının 4734 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesinin (b) bendi Kapsamında Yapılacak İhalelere İlişkin Esaslar doğrultusunda yapılacağı belirtilmekte ise de bu durumun hukuki dayanağının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesindeki orduevi ve kışla gazino müdürlükleri ile özel eğitim merkezi komutanlıkları tarafından gerçekleştirilecek mal ve hizmet alım ile yapım işlerinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerinin uygulanması gerekmektedir.
EKLER
EK-1: BULGULARA İLİŞKİN İZLEME TABLOSU