|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi tarafından mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerin bir kısmının doğrudan hak sahiplerine yapılmadığını, bunun yerine Belediye personeli aracılığıyla elden ödendiğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33. maddesi, giderlerin gerçekleştirilmesi sürecini belirlerken, 61. maddesi ise muhasebe yetkilisinin hak sahiplerinin kimlik bilgilerini kontrol etme yükümlülüğünü vurgulamaktadır. Bu çerçevede, ödeme yapılmadan önce gerekli kontrollerin yapılması zorunludur.
Yapılan incelemeler, bazı ödemelerin banka aracılığıyla değil, doğrudan personel tarafından hak sahiplerine ulaştırıldığını göstermektedir. Bu durum, yasal bir dayanağa sahip değildir ve ödemelerin, ilgili kişilerin banka hesaplarına aktarılması gerekmektedir. 2018 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda da benzer bir bulguya rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Kamu İdaresi, bu tür ödemelerin yalnızca belirli işlemlerde kullanıldığını belirtmiş, ancak mevzuata uygun bir ödeme sürecinin sağlanması gerektiği açıktır. Sonuç olarak, mal ve hizmet alımları için yapılan ödemelerin elden gerçekleştirilmesi, ilgili mevzuat hükümlerine aykırıdır. Kamu İdaresi, bu ödemeleri yasal çerçevede düzenlemeli ve muhasebe işlemlerini uygun şekilde yürütmelidir. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Ödemelerin Bir Kısmının Belediye Personeli Aracılığıyla Hak Sahiplerine Elden Ödenmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye tarafından mal ve hizmet alım giderlerine ilişkin ödemelerin bir kısmının doğrudan hak sahiplerine yapılmadığı, ödenmesi gereken tutarların Belediye personeli aracılığıyla hak sahiplerine elden ödendiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33’üncü maddesine göre, giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenecek gerçekleştirme görevlileri tarafından ihtiyaç duyulan mal veya hizmet alımının gerçekleştirilmesi ve ödeme emri belgesinin düzenlenmesi, harcama yetkilisince ödeme emri belgesinin imzalanması ve tutarın muhasebe yetkilisi tarafından hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Aynı Kanun’un 61’inci maddesinde, muhasebe yetkilisinin ödeme yapmadan önce kontrol etmekle yükümlü olduğu hususlar arasında hak sahiplerine ilişkin kimlik bilgilerinin kontrolü de yer almakta olup muhasebe yetkilisi, bu kontrol sonucunda hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamayacaktır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 50’nci maddesinin (c) bendinde;
“c) Kasadan yapılacak ödemeler ve düzenlenecek belgeler
Muhasebe birimi veznelerince tahsil edilen teminat ve depozitolardan alındığı gün iade edilmesi gerekenler,
Belirlenen limit dâhilindeki mutemet avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeler,
Kasadan yapılması bildirilen diğer ödemeler,
kasadan veya çek düzenlenmek suretiyle bankadan yapılabilir. Bunlar dışındaki ödemeler ise hesaba aktarma suretiyle bankadan yapılır.” hükmüne yer verilmiştir.
Bu hükümler gereğince, sınırlı sayıdaki istisnalar dışında hak sahiplerine yapılacak ödemelerin hesaba aktarma suretiyle bankadan yapılması ve ödeme aşamasında muhasebe yetkilisinin ödemenin hak sahibine yapılıp yapılmadığını kontrol etmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından hak sahiplerine yapılan bazı ödemelerin, banka aracılığıyla hesaba aktarma suretiyle yapılmayıp ödenecek tutarın Belediye personelince ilgili kişiye götürüldüğü ve hak sahibinin elden teslim aldığına ilişkin bir belge düzenlenmek suretiyle yapıldığı görülmüştür. Bu şekilde yapılan ödemelerin yasal bir dayanağı bulunmayıp mal ve hizmet alımı karşılığında hak sahibine yapılacak ödemelerin doğrudan ilgili kişinin banka hesabına aktarılma suretiyle yapılması gerekmektedir.
2018 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin Kamu İdaresi cevabında; bulgu konusu edilen hususun yalnızca kartlı doğalgaz alımı, araç muayenesi ödemeleri gibi belirli işlemlerde kullanıldığı, denetim raporunda bulgu konusu edilmesi üzerine mutemet kanalıyla ödeme işlemlerine son verildiği, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde avans ve kredi usulüyle ödeme yapıldığı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, mal ve hizmet sağlayıcısı gerçek ve tüzel kişilere ödemelerin elden yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Kamu İdaresi tarafından yapılan ödemelerde yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.