|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, bir belediye şirketinin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde Kamu İhale Kanunu’na (4734 sayılı) aykırı uygulamaları tespit etmiştir. İlgili kanunun 2. maddesi uyarınca, belediyelerin çoğunluk hissedarı olduğu şirketler, mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde bu kanuna tabidir. Ancak, şirketin bazı alımları ihalesiz gerçekleştirilmiştir. Kanun’un 3. maddesinin (g) bendi, belirli parasal limitler dahilinde istisna belgesi ile ihalesiz alım yapılmasına izin verse de, bu kapsamda olmayan birçok mal ve hizmet alımında ihale süreci izlenmemiştir.
Yapılan incelemelerde, şirketin yalnızca personel hizmetleri için istisna belgesi kapsamında iş kıyafeti alımı yaptığı, diğer birçok alımın ise ihalesiz gerçekleştirildiği görülmüştür. Örneğin, hediye çeki, kırtasiye, yemek hizmetleri gibi çeşitli hizmetler ve yapım işleri, doğrudan sözleşmelerle başka bir şirketle yapılmıştır. Ayrıca, doğrudan teminle gerçekleştirilen alımlarda gerekli belgelerin eksik olduğu tespit edilmiştir. Şirket, denetim bulgularına yanıt vererek, kamu ihale mevzuatına uygun süreçlerin uygulanması ve standart formların kullanılması için gerekli adımların atılacağını belirtmiştir. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarında İhale Mevzuatına Uyulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından yapılan bazı mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırı olarak ihalesiz yapıldığı görülmüştür.
4734 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinin (d) bendi uyarınca belediyelerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu şirketlerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde Kanun’a tabi oldukları hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 3’üncü maddesinin (g) bendi uyarınca belediye şirketlerinin Kamu İhale Kurumundan alınan ana faaliyetlere yönelik istisna belgesinde belirtilen mal ve hizmet alımları için her yıl yayımlanan Kamu İhale Tebliği’nde belirtilen parasal limitler tutarını aşmaması durumunda ihalesiz olarak alınma imkânı mevcuttur.
Kanun’un “İhale usulleri” başlıklı 18’inci maddesinde idarelerin mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ait ihalelerde kullanılabilecek ihale usullerinin; “Açık İhale”, “Belli İstekliler Arasında İhale” ve “Pazarlık” olduğu belirtilmiş, bunlarla birlikte bir ihale usulü olarak düşünülmemiş olmasına rağmen belli durumlarda kullanılabilecek bir alım yöntemi olarak Kanun’un 22’nci maddesinde “Doğrudan temin” yöntemine ilişkin hükümler düzenlenmiştir.
Ayrıca Kamu İhale Kurumu; Kamu İhale Genel Tebliği’nde 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun uygulanmasında uyulması gerekli esasları, ihale uygulama yönetmelikleriyle de ihalelerde uygulanacak usul ve esasları belirlemiş, yönetmelik eklerinde kullanılacak standart formları yayımlamıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belediye şirketlerinin istisna belgesinde yer almayan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, 4734 sayılı Kanun ve 4735 sayılı Kanun ile Kamu İhale Kurumu tarafından çıkarılan Tebliğ ve yönetmeliklerde yer alan hükümlere göre açık, belli istekliler arasında veya pazarlık ihale usulleriyle alım yapmaları, mevzuatta yer alan şartların bulunması durumunda doğrudan temin yöntemiyle temin etmeleri, alımlarda yönetmelik eklerinde yer alan standart formları kullanarak her bir ihale veya doğrudan temin için dosya oluşturmaları gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde; Şirketin 4734 sayılı Kanun’un 3/g maddesi uyarınca 2023 yılında almış olduğu istisna belgesi kapsamında sadece personel çalıştırma hizmetinde kullanılmak üzere iş kıyafeti alımlarının olduğu, ancak Şirketin istisna kapsamına girmeyen özellikle hediye çeki alımı, kırtasiye alımı, çeşitli yemek hizmeti, yazılım, tamir, bakım onarım, araç kiralama vb. çoğu mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde mevzuata aykırı şekilde ihale yapılmadığı, gündüz bakımevi elektrik imalatı ve dış cephe boya, parke montaj gibi yapım işlerinin Belediyeye ait olan bir başka şirketle doğrudan sözleşme imzalanarak yaptırıldığı, ayrıca mali müşavirlik, hukuki danışmanlık gibi hizmet alımlarının da ihalesiz gerçekleştirildiği, doğrudan teminle yapılan alımlarda alım dosyasında sadece 2-3 firmadan alınan fiyat teklifleri ile faturanın olduğu, ihtiyaç belgesi, piyasa fiyat araştırma tutanağı, doğrudan temin alım onayı vb. belgelerin bulunmadığı, 2024 yılının son 3 aylık döneminde yapılan doğrudan temin alımlarında fiyat tekliflerinin yanında teklif formu ve sipariş onay formu düzenlenmeye başladığı, ancak yönetmelik eklerinde yer alan standart formların kullanılmadığı, muayene kabul tutanaklarının tutulmadığı tespit edilmiştir.
Şirket cevabında mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde kamu ihale mevzuatına uygun şekilde ihale süreçlerinin uygulanması ve yönetmelik eklerinde yer alan standart formların kullanılması konusunda gerekli çalışmaların başlatıldığını belirtmiş ve bulguya iştirak etmiştir.
Şirketin mal ve hizmet alımı ile yapım işlerinde; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun gili maddeleri gereğince ihaleye çıkılması veya doğrudan temin usulü ile alım yapılması, ihale yönetmelikleri ve Kamu İhale Genel Tebliğ hükümlerine uygun şekilde ihale süreçlerinin uygulanması ve yönetmelik eklerinde yer alan standart formların kullanılması gerekmektedir.