|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Düzce Belediyesi’nin mal ve hizmet alım ihalelerinde sözleşme imzalandıktan sonra kısa süre içinde iş artışı kararları alındığını ortaya koymuştur. Örneğin, bazı ihalelerde sözleşmenin imzalanmasının ardından sadece birkaç gün içinde iş artışına gidilmiştir. Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, kamu kurumlarının ihalelerde saydamlık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uymalarını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri, kamu alımlarında ölçek ekonomisinden yararlanarak maliyetlerin düşürülmesini teşvik etmektedir.
İncelemeler, Düzce Belediyesi’nin Sosyal Yardım İşleri ve Destek Hizmetleri Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen bazı ihalelerde, iş artışlarının öngörülemeyen durumlar gerekçe gösterilerek yapıldığını göstermektedir. Ancak, bu gerekçelerin çoğu, sözleşme imzalandıktan kısa bir süre sonra yapılan artışların yaygınlığı göz önüne alındığında, ikna edici olmaktan uzaktır. Belediye, yalnızca Destek Hizmetleri Müdürlüğü’nün ihalesinde değişken taleplerin neden olduğunu belirtmiş, diğer durumlarla ilgili herhangi bir açıklama yapmamıştır. Sonuç olarak, Düzce Belediyesi’nin ihtiyaçlarını karşılamak üzere ihale süreçlerinde daha dikkatli olunması ve yalnızca öngörülmeyen durumlar ortaya çıktığında iş artışına gidilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, ihale süreçlerinde saydamlık ve rekabetin sağlanmasına katkıda bulunacaktır. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarında Sözleşme İmzalandıktan Kısa Süre Sonra İş Artışı Kararı Verilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin bazı mal ve hizmet alım ihalelerinde sözleşme imzalandıktan 3 gün, 1 ay gibi çok kısa sürede iş artışı kararı verildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemiş ve Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiştir.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde, mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması durumunda, işin, sözleşmeye esas proje içinde kalması ve idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde sözleşme bedelinin %20’sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde işin aynı yükleniciye yaptırılabileceği düzenleme altına alınmıştır.
30.06.2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2021/14 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin “Genel ilkeler” başlıklı bölümünde, kamu kurum ve kuruluşlarının yapacakları alımlarda ölçek ekonomisinden yararlanarak ihtiyaçların daha düşük maliyetlerle temini amacıyla ortak alım yoluyla tedarik edecekleri hüküm altına alınmıştır. Aynı husus 17.05.2024 tarihli ve 32549 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Tasarruf Tedbirleri” konulu 2024/7 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde de yer almıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaçlarını karşılamak için ihale yaparken saydamlık ve rekabeti sağlamak durumundadır. Ayrıca kurum kaynaklarını verimli kullanmakla sorumlu olup bunun için ölçek ekonomisinden faydalanarak düşük maliyetle ihtiyaçların teminine gayret göstermelidirler. Bu amaçlarla ihale hazırlıklarına başlanırken kurum ihtiyaçlarının doğru tespit edilmesi, sözleşme imzalandıktan sonra sadece öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması durumunda iş artışına gidilmesi gerekmektedir.
Düzce Belediyesinin 2024 yılı ihale dosyalarında yapılan incelemelerde; Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğünün gerçekleştirdiği 8000 adet ramazan gıda yardım kolisi mal alım ihalesinde sözleşme imzalandıktan 3 gün sonra, bayramlık kıyafet alım ihalesinde sözleşme imzalandıktan 1 gün sonra; Destek Hizmetleri Müdürlüğünün gerçekleştirdiği taşıt kiralama hizmet alım ihalesinde sözleşme imzalandıktan 17 gün sonra, 4-6 cm renkli serbest boy kayrak taşı alım işi ihalesinde sözleşme imzalandıktan 11 gün sonra iş artışına gidildiği tespit edilmiştir.
İş artış sebebi olarak başvuru sayısında artış, ihtiyacın ortaya çıkması gibi ifadelere yer verilmişse de ileri sürülen sebeplerin öngörülemeyen durumlar olmadığı ve sözleşme imzalandıktan birkaç gün sonra yapılan iş artışlarının yaygınlığı, Belediye birimlerinin ihtiyaçların tespitinde gerekli özeni göstermediğini ortaya koymaktadır.
Belediye cevabında sadece Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan Taşıt Kiralama ihalesi hakkında müdürlük taleplerinin değişkenlik göstermesi hususuna değinilmiş ve gerekli özenin gösterileceği, öngörülmeyen durumlar dışında iş artışı yapılmayacağı belirtilmişse de bulgu tespitlerinde yer alan ve çok kısa sürelerde iş artışı yapılan ihalelerle ilgili her hangi bir açıklamada bulunulmamıştır.
Belediye ihtiyaçlarının temini ihalelerine çıkılmadan önce ihtiyaçların tespitinde gerekli özenin gösterilerek ihalelere çıkılması, sadece sözleşmede öngörülmeyen durumların ortaya çıkması koşuluyla iş artışı yapılması, böylece saydamlığın ve rekabetin sağlanması gerekmektedir.