|
ÖZET: Mal ve hizmet alımlarında teminat aranmaması, 2024 yılı Sayıştay denetim raporlarında ele alınmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3. maddesi kapsamındaki alımlar incelendiğinde, şirketin güvence sağlayacak bir teminat mekanizması kurmadığı ve teminat mektubu gibi güvenceler almadığı tespit edilmiştir. Türk Ticaret Kanunu’na göre, tacirlerin işlerini basiretli bir şekilde yürütmeleri ve yönetim kurulu üyelerinin görevlerini özenle yerine getirmeleri gerekmektedir.
Şirketin açıklamalarında, teminat aramanın zorunlu olmadığı ve bu yaklaşımın katılımcı sayısını artırdığı ifade edilmiştir. Ancak, teminat alınmaması ve ilan yapılmaması arasında bir tutarsızlık bulunmaktadır. Şirketin belirlediği firmalarla yapılan alımlarda, ihale mevzuatına uygun bir güvence sağlanmadığı gözlemlenmiştir. Geçmişte herhangi bir sorun yaşanmamış olması, gelecekte de sorun çıkmayacağı anlamına gelmemektedir. Sonuç olarak, kamu kaynaklarıyla kurulan bir şirkette, istisna usulü ile yapılan alımlarda teminat aramak, yöneticilerin tedbirli bir yönetici olma yükümlülüğünün bir parçasıdır. Bu nedenle, şirket yöneticilerinin basiretli tacir olarak hareket etmeleri ve şirket menfaatlerini dikkatle gözetmeleri önem arz etmektedir. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarında Teminat Aranmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirket tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinde yer alan istisna kapsamında yapılan alımların incelenmesi sonucunda; mal ve hizmet alımlarında Şirketi güvenceye alacak herhangi bir teminat mekanizmasının kurulmadığı, teminat mektubu ve benzeri bir güvence alınmadığı görülmüştür.
Türk Ticaret Kanunu’nun “Tacir olmanın hükümleri başlıklı” 18’inci maddesinde, her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hüküm altına alınmış, aynı Kanun’un “Özen ve bağlılık yükümlülüğü” başlıklı 369’uncu maddesinde ise yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli üçüncü kişilerin görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirmek zorunda oldukları belirtilmiştir.
Şirket tarafından verilen cevapta, Şirket tarafından bu kapsamda yapılan işlerde teminat aramanın bir zorunluluk olmadığı, şimdiye kadar herhangi bir sıkıntı ile karşılaşılmadığı ve bu şekilde katılımcı sayısının arttırıldığı belirtilmiştir. Şirketin sözleşmesini imzalamış olduğu mal ya da hizmet alımlarında, birebir ihale mevzuatında belirtilen sistem olmasa da belli sistemlerle kendini güvence altına alması basiretli tacir gibi davranmanın bir gereğidir. Kaldı ki Şirket tarafından bu kapsamda yapılan işlerde ilan yapılmamakta, Şirket tarafından belirlenen firmalar davet edilerek alım gerçekleştirilmektedir. Dolayısıyla teminat alınmayarak katılımcının arttırıldığı hususu ilan yapılmaması meselesi ile çok da uyumlu bir gerekçe değildir. Bununla birlikte şimdiye kadar yapılan alımlarda hiçbir sıkıntı çıkmamış olması bundan sonra da sıkıntı çıkmayacağı garantisini vermemektedir.
Sonuç olarak Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde kamu kaynağı kullanılarak kurulan Şirkette, istisna usulü ile yapılan alımlarda, teminat aranması Şirketi yönetenlerin tedbirli bir yönetici olmalarının gereğidir. Bu nedenle Şirket yöneticileri basiretli tacir sıfatına uygun davranmalı ve Şirket menfaatlerini özenle takip etmelidirler.