Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünerek Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

İdarece gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek, açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.
Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir…”,
“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar” hükümleri yer almaktadır.
25.01.2023 tarihli ve 32084 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2023/1 numaralı Kamu İhale Tebliği’nde 2023 yılında büyükşehir sınırı dahilinde bulunan idareler için doğrudan temin limiti 431.810,00 TL olarak belirlenmiştir. İdarelerin ihtiyaçlarını yıllık olarak planlayarak ve 4734 sayılı Kanun’da yer alan ihale usullerini de kullanarak temin etmeleri gerekmektedir.
Mal ve hizmet alımlarına ilişkin yapılan incelemeler neticesinde, aşağıda yer alan tablodan da görüleceği üzere, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olan alımların kısımlara bölmek suretiyle doğrudan temin suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.
Tablo 13: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlar Listesi

İdare cevabında yıl içinde çıkan acil ve öngörülemeyen ihtiyaçlar için doğrudan temin yönteminin kullanıldığı belirtilmiş olsa da tablodan da görüleceği üzere bulgu konusu alımların İdarenin asli faaliyet alanları ile ilgili olan ve yapılacak planlama dahilinde miktarları ve ihtiyaç zamanları belirlenebilecek mal ve hizmetler için yapıldığı anlaşılmaktadır.
Rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla aynı nitelikte olan ve bütünlük sağlayan işlerin 4734 sayılı Kanun’da yer alan temel ihale usulleriyle gerçekleştirmesi ve doğrudan temin yönteminin 4734 sayılı Kanun’da yer alan amacına ve şartlarına uygun olarak kullanılması gerekmektedir.