Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi (Sayıştay)

BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi

İdarece gerçekleştirilen bazı mal ve hizmet alımlarının, parasal limitlerin altında kalacak şekilde kısımlara bölünerek, açık ihale usulü veya belli istekliler arasında ihale usulü yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;

“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

Aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri bir arada ihale edilemez.

Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez.

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir…”,

“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise; “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar” hükümleri yer almaktadır.

24.01.2024 tarihli ve 32439 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Tebliği’nde 2024 yılında büyükşehir sınırı dahilinde bulunan idareler için doğrudan temin limiti 622.756,00 TL olarak belirlenmiştir. İdarelerin ihtiyaçlarını yıllık olarak planlayarak ve 4734 sayılı Kanun’da yer alan ihale usullerini de kullanarak temin etmeleri gerekmektedir.

Mal ve hizmet alımlarına ilişkin yapılan incelemeler neticesinde, aşağıda yer alan tablodan da görüleceği üzere, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olan alımların kısımlara bölmek suretiyle doğrudan temin suretiyle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir.

Tablo 11: Doğrudan Teminle Yapılan Alımlar Listesi

Yukarıda bahsedilen denetim tespiti üzerine İdare tarafından; 26.06.2024, 26.06.2024, 10.10.2024 tarihlerinde “Bakım ve Onarım İşleri” kapsamında gerçekleştirilen hizmet alımlarının, işletilmekte olan 21 atıksu arıtma tesisinde bulunan pompa, mikser, jenaratör, redüktör gibi ekipmanlardaki arızaların giderilmesi için gerçekleştirildiği, hizmet alımları yapılırken ekipmanların yedekli ve aciliyet durumlarının değerlendirildiği, yedekli ekipmanlar elverdiği müddetçe oluşabilecek benzer arızalar için bekletildiği sonrasında talep yapıldığı, atıksu arıtma tesislerinin 7/24 esasına göre işletilmekte olduğu ve tesis çıkış suyu değerlerinin sürekli standartları sağlaması gerektiği, aksi takdirde İdarece gerçekleştirilecek denetimlerde idari yaptırımlarla karşılaşılacağı için yedekli olmayan ekipmanların ivedilikle bakım ve onarımının gerçekleşmesinin gerektiği, bu nedenle farklı tarihlerde benzer nitelikli hizmet alımlarının yapılmak zorunda kalındığı doğrudan temin yolu ile yapılan alımların il ve ilçe merkez mahallelerini besleyen isale, terfi ve şebeke hatlarında ani meydana gelen boru patlaklarında kullanılmak üzere farklı çap ve cinslerde ihtiyaç duyulan tamir parça ve ekipmanlarını tedarik edebilmek amacı ile gerçekleştirildiği, bahse konu tamir parça ve ekipmanları karşılaşılan ani arızalarda su kesintilerinin hızlıca önüne geçmek, arızalara ivedilikle müdahale etmek amacı ile ihtiyaca binaen tedarik edildiği,bu parçaların büyük çaplarda (0300-800mm), farklı cins borularda (Pvc,Çelik,Açb,Düktil,Pik) ve farklı kullanım amaçlarında kullanılacak (Dirsek, Kelepçe, Priz kolye, flanş çıkışlı kelepçe vb.) olduğundan spesifik parçalar olduğu ve ihtiyaç miktarının farklı zaman dilimlerine kadar temin edildiği, ayrıca elektrik motorları ve jeneratörlerinin 7 gün 24 saat esası ile çalıştırılmasını sağlamak amacıyla tamir bakım ve onarım işlerine acilen başlanması için ilan, itiraz, sözleşmeye davet vs. sürelerine bağlı kalınmaması adına zaman zaman mal ve hizmet alımlarında doğrudan temin yönteminin tercih edildiği, bu bağlamda doğrudan temin yöntemi tercih edilirken ilgili mevzuatlar çerçevesinde uygulama esaslarına da dikkat edildiği belirtilmiş olsa da; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda göre İdarelerin ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemeyeceği, açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel alım usulleri olduğu belirtilmiştir. İdarelerin ihtiyaçlarını yıllık olarak planlayarak mümkün olduğunca 4734 sayılı Kanun’da yer alan ihale usullerini de kullanarak temin etmeleri gerekmektedir.

Rekabeti, eşit muameleyi, güvenilirliği, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak amacıyla aynı nitelikte olan ve bütünlük sağlayan işlerin 4734 sayılı Kanun’da yer alan temel ihale usulleriyle gerçekleştirmesi ve doğrudan temin yönteminin 4734 sayılı Kanun’da yer alan amacına ve şartlarına uygun olarak kullanılması gerekmektedir.