Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi Yoluyla Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalınması (Belediye Şirketleri) (Sayıştay)

BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi Yoluyla Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalınması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi

Şirketin bazı mal ve hizmet alımlarına ilişkin satın almaları incelendiğinde, ihale usulü kullanılmasını gerektiren alımları kısımlara bölmek suretiyle Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen parasal limitlerin altında kalındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 431.810,00 TL’sini, diğer idarelerin 143.845,00 TL’sini aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde;
“…4734 sayılı Kanunun 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir.“ denilmek suretiyle aynı nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünerek yapılmasının 4734 Sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği ifade edilmektedir.
Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin (mal, hizmet, yapım) “Temel ilkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altın alınmıştır.
Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü değil özel bir alım yöntemidir ve Şirket ihtiyaçlarını belli limitler dahilinde bu yöntemle karşılayabilir. Bu limitin aşılacağının tespit edildiği durumlarda ise ihtiyacın ihale yoluyla giderilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından 2023 yılı içinde aynı veya birbirine yakın tarihlerde, aynı nitelikteki mal veya hizmet alımlarının (Örneklerin tamamı giyim yardımına ilişkindir.) aynı ya da farklı firmalardan/şahıslardan yalnızca fatura karşılığı alındığı tespit edilmiştir. Şirketin satın almış olduğu mal veya hizmetlere ilişkin aşağıdaki tabloda gösterilen 36 adet faturanın tutarları doğrudan temin sınırı altında görülmektedir. Ancak Şirket bu sınırın altında, aynı nitelikteki mal veya hizmet alımlarını parçalara bölme yöntemi kullanarak kalmıştır. Dolayısıyla bu alımların doğrudan temin yöntemi ile değil, ihale usulleri kullanılarak yapılması gerekmektedir.
Tablo 7: Kısımlara Bölünen Alımların Listesi

İdare cevabında, bulgu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağını belirtmiştir.
Sonuç olarak, Şirketin ihtiyaç planlaması yaparak tek seferde yapabileceği aynı nitelikteki mal ve hizmet alımlarını limitlerin üstünde kaldığı sürece ihale usullerini kullanarak yapması ve kaynak tasarrufu ile temel ilkelere uygun hareket etmesi gerekmektedir.