|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporu, bir belediye şirketinin mal ve hizmet alımlarında Kamu İhale Kanunu’na aykırı uygulamalara dikkat çekmektedir. İncelemeler, şirketin ihale usulü gerektiren alımları kısımlara bölerek, belirlenen parasal limitlerin altında kalmayı amaçladığını göstermektedir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22. maddesi, belirli limitler dahilinde doğrudan temin yönteminin kullanılabileceğini belirtse de, bu yöntemle yapılması gereken alımların kısımlara bölünemeyeceği vurgulanmaktadır.
Denetim sırasında, şirketin 2024 yılı içinde benzer nitelikteki mal ve hizmet alımlarını, yalnızca fatura karşılığı alarak gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu alımların toplam tutarları doğrudan temin sınırının altında kalmakta, ancak kısımlara bölünerek temin edilmesi, ihale usullerinin atlanmasına yol açmaktadır. Önceki yıl yapılan denetimlerde de benzer bulgulara rastlanmış, ancak idare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmamıştır. Sonuç olarak, şirketin ihtiyaçlarını planlayarak, ihale usullerini kullanması ve kaynak tasarrufu ile Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine uygun hareket etmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Kısımlara Bölünmesi Yoluyla Kamu İhale Mevzuatında Belirtilen Parasal Limitlerin Altında Kalınması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Belediye Şirketi
Şirketin bazı mal ve hizmet alımlarına ilişkin satın almaları incelendiğinde, ihale usulü kullanılmasını gerektiren alımları kısımlara bölmek suretiyle Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen parasal limitlerin altında kalındığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; Büyükşehir Belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin 622.756,00 TL’sini, diğer idarelerin 207.453,00 TL’sini aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Kanunu’na dayanılarak çıkarılan Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğin “Parasal limitler kapsamında yapılacak alımlar ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak alımlar” başlıklı 14’üncü maddesine göre; Kanunun 18’inci maddesinde öngörülen ihale usulleriyle temin edilmesi gereken ihtiyaçlar, parasal limitlerin altında kalacak şekilde adet, kısım veya gruplara bölünmek suretiyle temin edilemeyeceği belirtilmiştir.
Ayrıca ihale uygulama yönetmeliklerinin (mal, hizmet, yapım) “Temel ilkeler” başlıklı ve benzer düzenlemeleri içeren maddelerinde; eşik değerlerin veya parasal limitlerin altında kalmak amacıyla alımların kısımlara bölünemeyeceği hüküm altın alınmıştır.
Doğrudan temin yöntemi bir ihale usulü değil özel bir alım yöntemidir ve Şirket ihtiyaçlarını belli limitler dahilinde bu yöntemle karşılayabilir. Bu limitin aşılacağının tespit edildiği durumlarda ise ihtiyacın ihale yoluyla giderilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Şirket tarafından 2024 yılı içinde aynı veya birbirine yakın tarihlerde, aynı nitelikteki mal veya hizmet alımlarının (Örneklerin tamamı giyim yardımına ilişkindir.) aynı ya da farklı firmalardan/şahıslardan yalnızca fatura karşılığı alındığı tespit edilmiştir. Şirketin satın almış olduğu mal veya hizmetlere ilişkin aşağıdaki tabloda gösterilen36 adet faturanın tutarları doğrudan temin sınırı altında görülmektedir. Ancak Şirket bu sınırın altında, aynı nitelikteki mal veya hizmet alımlarını parçalara bölme yöntemi kullanarak kalmıştır. Dolayısıyla bu alımların doğrudan temin yöntemi ile değil, ihale usulleri kullanılarak yapılması gerekmektedir. Söz konusu husus 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporu’nda yer almasına rağmen İdare tarafından düzeltici işlem tesis edilmediği görülmüştür.
Tablo 5: Kısımlara Bölünen Alımların Listesi
| Sıra | Tarih | Fatura No | KDV Dahil Tutar | |
| 03.01.2024 | KRC2024000000001 | 96.684,50 | ||
| 04.01.2024 | KRC2024000000004 | 34.650,00 | ||
| 04.01.2024 | KRC2024000000005 | 39.501,00 | ||
| 09.01.2024 | KRC2024000000026 | 70.895,00 | ||
| 09.01.2024 | KRC2024000000025 | 34.992,00 | ||
| 09.01.2024 | KRC2024000000028 | 43.092,50 | ||
| 09.01.2024 | KRC2024000000027 | 35.640,00 | ||
| 09.01.2024 | KRC2024000000024 | 117.749,50 | ||
| 11.01.2024 | KRC2024000000030 | 94.589,00 | ||
| 03.02.2024 | KRC2024000000099 | 134.403,50 | ||
| 03.02.2024 | KRC2024000000100 | 18.216,00 | ||
| 05.02.2024 | KRC2024000000101 | 118.844,00 | ||
| 05.02.2024 | KRC2024000000102 | 7.045,50 | ||
| 05.02.2024 | KRC2024000000103 | 143.687,50 | ||
| 05.02.2024 | KRC2024000000104 | 7.403,00 | ||
| 06.02.2024 | KRC2024000000107 | 6.473,00 | ||
| TOPLAM | 1.003.866,00 |
Önceki yıl Sayıştay Raporunda da bulgu konusu yapılmış olan ve İdare tarafından herhangi bir düzeltici işlem yapılmayan bu hususa ilişkin kamu idaresi cevabında, bulgu konusu hususa ilişkin yapılacak mal ve hizmet alımlarında parasal limitler dikkate alınarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili hükümlerine uygun işlem yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Şirketin ihtiyaç planlaması yaparak tek seferde yapabileceği aynı nitelikteki mal ve hizmet alımlarını limitlerin üstünde kaldığı sürece ihale usullerini kullanarak yapması ve kaynak tasarrufu ile temel ilkelere uygun hareket etmesi gerekmektedir.