|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesinin mal ve hizmet alımlarını doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdiğini ortaya koymuştur. Bu alımlar, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünerek yapılmıştır. Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8. ve 32. maddeleri, kamu kaynaklarının etkili ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasından sorumlu olan harcama yetkililerinin görevlerini vurgulamaktadır. Ayrıca, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesi, idarelerin ihale süreçlerinde şeffaflık, rekabet ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelere uyması gerektiğini belirtmektedir.
Denetim bulguları, bazı mal ve hizmet alımlarının 2022 yılı içinde kısımlara bölünerek doğrudan temin usulüyle gerçekleştirildiğini göstermektedir. Örneğin, bilgisayar-bilişim malzemeleri ve elektrik-aydınlatma malzemeleri gibi alımlar, belirli bir bütçe sınırının altında kalacak şekilde yapılmıştır. İdare, bu alımların gerekçelerini sunmuş; ancak bazı kalemler için yeterli açıklama yapılmamıştır. İdarenin, bütçe ve stratejik planlama arasında bir bağ kurarak ihtiyaç planlamasını daha etkin hale getirmesi, öngörülemeyen harcamaların azaltılmasına katkı sağlayacaktır. Sonuç olarak, kamu ihale mevzuatına uygun olarak planlanabilir ve öngörülebilir ihtiyaçlar için temel ihale usullerinin kullanılması, kaynakların verimli bir şekilde yönetilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu yaklaşım, ihtiyaçların zamanında ve uygun şartlarla karşılanmasını sağlayarak kamu kaynaklarının etkin kullanımını destekleyecektir. |
BULGU: Mal ve Hizmet Alımlarının Parçalara Bölünmek Suretiyle Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilmesi
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
İdare tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nda öngörülen temel ihale usulleri ile ihale edilmesi gereken ve aynı ihale konusu iş içerisinde yer alabilecek bazı mal ve hizmet alımlarının, mevzuatta öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde parçalara bölünmek suretiyle doğrudan teminle gerçekleştirildiği görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu olduğu belirtilmiştir. Anılan Kanun’un 32’nci maddesinde ise; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; idarelerin bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu belirtilmiş olup söz konusu maddenin devamında ise aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği ve eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un doğrudan temin başlıklı 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde (2022 yılı için) büyükşehir belediyesi sınırları dâhilinde bulunan idarelerin 218.395,00 TL’yi, diğer idarelerin 72.752,00 TL’yi aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlarının ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılanabileceği belirtilmektedir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde ise 4734 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; bazı benzer mal ve hizmet alımlarının, 2022 yılı içinde muhtelif zamanlarda kısımlara bölünerek, 4734 sayılı Kanun’un 22/d maddesi uyarınca doğrudan temin usulü ile alındığı tespit edilmiştir. Söz konusu duruma ilişkin örnek olarak aşağıda yer alan alımlar gösterilebilir.
Tablo 17: Kısımlara Bölünerek Yapılan Mal ve Hizmet Alımları
| Malın / Hizmetin Niteliği | Toplam Tutar (TL) | İşlem Sayısı |
| Bilgisayar-Bilişim Malzemeleri Mal Alımı | 184.663,10 | 3 |
| Elektrik-Aydınlatma Malzemeleri Mal Alımı | 312.036,25 | 5 |
| Dijital Baskı Yaptırılması Hizmet Alımı | 763.088,30 | 10 |
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine İdare tarafından; bilgisayar-bilişim malzemelerinin yeni açılan çağrı merkezi için yapıldığı, dijital baskı yaptırılması iş kaleminde daha önceden öngörülemeyen işler için doğrudan temin yapıldığı ifade edilmiş ancak elektrik- aydınlatma malzemeleri alımına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır.
İdare tarafından bütçe ile stratejik planı ve stratejik planın yıllık dilimler halinde uygulaması olan performans programı arasında bağ kurularak ihtiyaç planlaması yapılması öngörülmeyen harcama kalemlerini minimum seviyeye çekecektir.
Sonuç olarak, İdarenin planlanabilir ve öngörülebilir ihtiyaçları için ihale konusu olabilecek mal ve hizmet alımlarını, temel ihale usullerini kullanarak temin etmesi kamu ihale mevzuatının ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması temel ilkelerine riayet açısından önem arz etmektedir.