|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, belediyenin ortaklık paylarının muhasebe kayıtlarında hatalı bir şekilde yer aldığını ortaya koymuştur. Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarının, Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak doğru hesaplarda izlenmediği tespit edilmiştir. Özellikle, Azmi Milli Türk Anonim Şirketi’ne yapılan sermaye yatırımlarının kayıtları incelendiğinde, belediyenin %100 oranında sahip olduğu sermaye tutarının 8.000.000 TL olarak gösterildiği ancak gerçekte 7.999.920 TL olduğu anlaşılmıştır.
Bu durum, 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda 8.000.000 TL fazla, 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda ise 7.999.920 TL eksik bilgiye yol açmıştır. İlgili idare, bu bulgulara ilişkin yazılı bir cevap vererek, belirtilen hususların düzeltileceğini taahhüt etmiştir. Sonuç olarak, Azmi Milli Türk Anonim Şirketi’ne ait sermaye tutarının doğru hesapta izlenmesi ve gerekli muhasebe kayıtlarının güncellenmesi gerekmektedir. |
BULGU: Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin ortaklığının bulunduğu mal ve hizmet üreten kuruluşların sermayelerine iştirak ettiği tutarların muhasebe kayıtlarında yanlış hesapta yer aldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin;
-178’inci maddesinde, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmesi;
-181’inci maddesinde, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar ile bütçeye iade olunan sermayelerin 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmesi,
-184’üncü maddesinde ise malî kuruluşlar, mal ve hizmet üreten kuruluşlar ve döner sermayeli kuruluşlarla ilgili sermaye taahhütlerinin 247- Sermaye Taahhütleri Hesabında izlenmesi öngörülmüştür.
2024 yılı belediye muhasebe kayıtlarında yapılan incelemelerde idarenin sermayesine %100 oranda iştirak ettiği Azmi Milli Türk Anonim Şirketine ait muhasebe kaydı aşağıdaki gibidir:
| Muhasebe Hesap Kodu ve Adı | Belediye Şirketinin Adı | Şirketin Toplam Sermaye Tutarı (TL) |
Belediyeni n Sahip Olduğu Sermaye Tutarı (TL) |
Belediyeni n Hisse Oranı (%) |
| 240.01.03 Sermaye Payı Oranı %50 ‘den Fazla Olanlar | Azmi Milli Türk Anonim Şirketi | 8.000.000 | 8.000.000 |
İdareye ait 31.12.2024 tarihli bilançoda 240, 241 ve 247 numaralı hesap tutarları aşağıdaki gibidir:
| Muhasebe Hesap Kodu ve Adı | Muhasebe Hesap Kodu ve Adı | Bilanço (31.12.2024) | Olması Gereken |
| Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı | 108.093.131,30 | 100.093.131,3 | |
| Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı | 2.950.000,00 | 10.950.000 |
İdarenin yukarıda yer alan 2024 yılı muhasebe kayıtları ve bilançosu incelendiğinde, Azmi Milli Türk Anonim Şirketinin 8.000.000 TL olan sermayesinin %100 oranında tamamına sahip olduğu görülmektedir. Ancak söz konusu şirketin muhasebe kayıtlarına bakıldığında Belediyenin şirketteki sermayesinin 7.999.920,00 TL olduğu anlaşılmıştır. Belediyenin şirketteki sermayesine ait muhasebe kaydını 7.999.920,00 TL olması gerekirken 8.000.000 TL olarak, 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına yerine hatalı olarak 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına yaptığı görülmüştür. Böylece mali tablolarda 240- Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı 8.000.000,00 TL fazla, 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ise 7.999.920,00 TL eksik bilgi nedeniyle hata içermektedir.
İdare, yukarıda açıklanan tespit için yazılı cevabında, bulguda yer alan hususların yerine getirileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından sermayesine iştirak edilen Azmi Milli Türk Anonim Şirketine ait 7.999.920,00 TL sermaye tutarının 241- Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında izlenmesi, şirket muhasebesinde enflasyon düzeltmesine göre yapılan işlemlerin yazı ile idareye bildirilmesi sonucunda gerekli kayıtların yapılması gerekmektedir.