|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermaye hesaplarının gerçek durumu yansıtmadığını ortaya koymuştur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 181. ve 182. maddeleri, bu hesapların mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan nakdi ve ayni sermaye yatırımlarını, bu yatırımlardan doğan kar ve zararları izlemek için kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, belediyenin sahip olduğu şirketlerdeki toplam sermaye ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı arasındaki tutarların uyumsuz olduğu tespit edilmiştir.
Örneğin, belediyeye ait şirketin toplam ödenmiş sermayesi 1.442.500,00 TL olarak belirlenirken, 241 Hesapta yalnızca 2.722,31 TL kayıtlıdır. Şirketin kuruluş sermayesinin 10.000,00 TL olduğu ve belediyenin bu tutarı 1.000,00 TL olarak kaydettiği anlaşılmaktadır. 08.05.2024 tarihli kararla şirketin sermayesinin artırılması kararlaştırılmış, ancak taşınmaz devrinin kaydı yapılmamıştır. Kamu İdaresi, sermaye tutarlarının uyumlu hale getirildiğini belirtse de bu durumu destekleyen bir belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda 11.428.055,38 TL’lik bir eksiklik gözlemlenmiştir. Bu durum, belediyenin sahip olduğu şirketlerdeki kayıtlı sermaye tutarları ile ilgili hesapların uyumlu olması ve gerçek durumu yansıtması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Kamu İdaresinin ortağı olduğu şirketlerdeki sermaye tutarı ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın uyumlu olmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 181’inci maddesinde 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar ile bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 182’nci maddesinde ise mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştiraklerin gerçeğe uygun değerleri ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na kaydedileceği, sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan mezkur hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerektiği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, İdareye ait şirketteki toplam sermaye tutarı ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nda kayıtlı tutar arasında uyumsuzluk bulunduğu tespit edilmiştir. İdarenin hissesi bulunan Şirketinin bilançoları incelendiğinde, bu Şirkette Kuruma ait toplam l1.442.500,00 TL ödenmiş sermayenin olduğu ancak İdarenin 2024 yılı dönem sonu bilançosunda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 2.722,31 TL kayıtlı tutar bulunduğu görülmüştür. Şirketin kuruluş sermayesi 10.000,00 TL olup Belediye muhasebeleştirirken sermaye tutarını 1.000,00 TL olarak kaydetmiştir. Sonrasında 08.05.2024 tarihli 26 sayılı kararla Şirketin toplam sermayesinin; 11.430,777,69 TL değerindeki arsa vasfındaki taşınmazın ayni sermaye, 1.722,31 TL nakdi sermaye olmak üzere sermaye artırımı ile l1.442.500,00 TL’ye çıkarılmasına karar verilmiştir. Nakdi sermayenin kaydı ilgili hesaba yapılmış olup, Şirkete taşınmaz devrinin yapılmasına rağmen Belediyenin taşınmazların çıkış kaydı ile sermaye kaydını mali tablolara yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, İdareye ait şirketin sermaye tutarı ile İdare hesaplarında kayıtlı sermaye tutarının kontrol edilerek uyumlu hale getirildiği ifade edilmiştir. Ancak yapılan işleme ilişkin bir belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, söz konusu durum bilançoda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının 11.428.055,38 TL eksik görünmesine sebebiyet vermiştir. İdarenin ortağı olduğu şirketlerdeki kayıtlı sermaye tutarı ile 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabındaki tutarın uyumlu olması ve yapılan kayıtların gerçek durumu yansıtması önem arz etmektedir.