|
ÖZET: Yapılan denetimlerde, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’nın gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu hesabın mal ve hizmet üreten kuruluşlara yapılan sermaye yatırımlarını ve bu yatırımlardan doğan kar ve zararların izlenmesi amacıyla kullanılması gerektiğini belirtmektedir. Ancak, Tuzluca Belediyesi Personel Ltd. Şti.’nin sermayesinin 50.000 TL olmasına rağmen, bu hesaba kaydedilen tutarın 6.056.330,28 TL olarak görünmesi, önceki yıllarda yapılan hatalı kayıtların ve enflasyon düzeltmelerinin etkisiyle ortaya çıkmıştır.
Denetim raporu, bu tutarsızlığın, İller Bankası’nın aylık hissesinin ve personel şirketine yapılan ödemelerin yanlış kaydedilmesinden kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün tebliğleri doğrultusunda yapılan enflasyon düzeltmelerinin de hatalı kayıtlara eklenmesi, hesabın beklenenden daha yüksek bir tutara ulaşmasına neden olmuştur. İdare, bu durum üzerine gerekli düzeltmelerin yapılacağını ve gelecekte ödemelerin daha dikkatli bir şekilde gerçekleştirileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, Tuzluca Belediyesi’nin sahip olduğu şirketin enflasyon düzeltmesine ilişkin belgelerinin temin edilerek, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’ndaki tutarın doğru bir şekilde mali tablolara yansıtılması gerekmektedir. Bu süreç, belediyenin mali şeffaflığını artırmak ve hesapların doğruluğunu sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mali tablolarında yapılan incelemede, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 181’inci maddesinde; bu hesabın, mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakden veya ayni olarak verilen sermaye tutarları ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan sermayelerin izlenmesi için kullanılacağı,
“Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 182’nci maddesinde ise;
“(1) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir.
a) Mal ve hizmet üreten kuruluşlara gerek nominal sermaye ve gerekse ayni sermaye transferi şeklindeki iştirakler gerçeğe uygun değerleri ile bu hesaba kaydedilir. Sermayesine iştirak edilen mal ve hizmet üreten kuruluşlara nakdi veya ayni sermaye şeklindeki katılımlardan bu hesapta kayıtlı tutarların ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların öz kaynak hesaplarında karşılık olarak yer alan tutarlarla eşit olması gerekir. Sermaye iştiraklerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan artış ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların kayıtlarına uygun olarak bu hesaba kaydedilir. Değer artışlarının birbirine uygun şekilde kurum hesaplarına yansıtılmasında ilgili mal ve hizmet üreten kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemi sonucu ortaya çıkan yeni değerler esas alınır. Mal ve hizmet üreten kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler kuruma gönderilir. Muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin belgelerin birer kopyası muhasebeleştirme belgesine eklenir.
b) Bu hesaba kayıt yapılmasını gerektiren her bir işlemin belgesi en geç bir ay içinde muhasebe birimine intikal ettirilir. Söz konusu işlemlerden bütçe gelir ve gider hesaplarını ilgilendirenlere ilişkin kayıtların mahsup dönemi sonuna kadar, ilgili hesaplara kaydedilmek suretiyle yapılması zorunludur.” denilerek hesaba yapılacak kayıtların süre ve şekline ilişkin ayrıntılı bilgi verilmiştir. İlave olarak enflasyon düzeltmesi işlemleri sonucunda ortaya çıkan yeni değerlerin muhasebe kayıtlarına alınması gerektiği de vurgulanmaktadır.
16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 85) “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin beşinci fıkrasında, mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderileceği, ilgili kamu idaresinin muhasebe biriminin sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı, enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede Belediyenin tamamına sahip olduğu ve personel temin elde etme amacıyla kurduğu Tuzluca Belediyesi Personel Ltd. Şti.’nin sermayesinin 50.000,00 TL olduğu ancak muhasebe kayıtları incelendiğinde 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında 6.056.330,28 TL bakiyenin bulunduğu, bu farkın önceki yıllarda 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına yapılan hatalı kayıtlardan kaynaklandığı (İller Bankası aylık hissesinin, personel şirketine yapılan hakediş ödemelerinin ilgili hesaplara kaydedilmesinden), Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 85) sonucu yapılan enflasyon düzeltmelerinin de hatalı olarak yapılan kayıtlara eklenmesi sonucu hesabın olması gerekenden daha fazla tutara ulaştığı görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; ilgili kayıtların düzeltilerek bundan sonraki süreçte ödemeler yapılırken gerekli hassasiyetlerin gösterileceği ifade edilmiştir.
Dolayısıyla Belediye tarafından sahibi olunan Şirketin yaptığı enflasyon düzeltmesine ilişkin belgelerin Belediye tarafından temin edilmek suretiyle 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabında bulunması gereken tutarın gerçeğe uygun şekilde mali tablolarda yansıtılmasının sağlanması gerekmektedir.