Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi ve İlçe Belediyelerince Büyükşehir Belediyesine Aktarılması Gereken Çevre Temizlik Vergisi Paylarının Takibinin Yapılmaması (Sayıştay)

BULGU: Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi ve İlçe Belediyelerince Büyükşehir Belediyesine Aktarılması Gereken Çevre Temizlik Vergisi Paylarının Takibinin Yapılmaması

2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (MASKİ) ve İlçe Belediyelerince Büyükşehir Belediyesine aktarılması gereken çevre temizlik vergisi paylarının takibinin yapılmadığı tespit edilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı 44’üncü maddesine göre;

“Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir.

Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idarelerince tahsil edilir.

Su ve kanalizasyon idareleri büyük şehir dâhilindeki her ilçe veya ilk kademe belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde ödenmemesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildirerek aynı süre içinde öder. Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kullanılmak üzere büyük şehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar aktarır. Büyük şehir belediye sınırları içinde bulunan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyük şehir belediyelerine aktarılır.

Tahsil ettiği vergiyi veya gecikme zammını yukarıda belirtilen süre içinde ilgili belediyeye yatırmayan idarelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.”

denilmektedir.

Buna göre konutlardan alınan çevre temizlik vergisi Malatya Büyükşehir Belediyesinin bağlı kuruluşu olan Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi (MASKİ) tarafından tahsil edilmekte, işyerlerine ilişkin çevre temizlik vergisi ise Malatya Büyükşehir Belediyesi sınırları içerinde yer alan ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilmektedir. Konutlara ilişkin MASKİ tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin %20’lik kısmı ile işyerlerine ilişkin ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin %20’lik kısmının Büyükşehir Belediyesine gönderilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede, aşağıda yer alan tablodan da görüleceği üzere MASKİ’den tahsil edilmesi gereken tutar 15.438.910,16 TL’dir. İlçe Belediyeleri ise ÇTV bedellerinin bir kısmını Belediyeye göndermiş, diğer kısım için ise tahakkuk veya tahsilat yapılmamıştır.

Tablo 10: MASKİ ve İlçe Belediyelerinin ÇTV Listesi

Kamu idaresince 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Çevre temizlik vergisi” başlıklı mükerrer 44’üncü maddesi hükümleri çerçevesinde; İlçe belediyeleri tarafından su abonesi olmayan konut ve işyerlerinden tahsil edilen Çevre Temizlik Vergisi tutarlarından Büyükşehir Belediyesine aktarılması gereken 2022-2024 dönemlerine ait Çevre Temizlik Vergisi paylarının bildirilmesi için 25.04.2025 tarih, 271320 sayılı yazı ile ilçe belediyelerine yazı yazıldığı, bildirimlere müteakip tahakkuk ve tahsilat işlemleri yürütüleceği belirtilmiştir.

Yine idarece Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi tutarlarından Belediyeye aktarılması gereken yüzde yirmi oranındaki paylara ilişkin olarak da 2024 yılı 12’inci Döneme kadar düzenli olarak bildirim ve tahakkukların yapıldığı, MASKİ’ye ait tahakkukların tahsili için 25.04.2025 tarih, 271323 sayılı yazı ile ödeme hususunda bildirim yapıldığı ve çalışmalara devam edildiği belirtilmişse de ÇTV’ye ilişkin borcun ödenmesi ve alacağın Belediye hesaplarına intikali henüz sağlanmamıştır.

İdarenin, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir belediyesinin gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin son fıkra hükmü de dikkate alınarak tahsil edilen çevre temizlik vergisinin %20’lik kısmının kanunen öngörülen zaman içerisinde tahsilinin sağlanması gerekmektedir.