|
ÖZET: Mali Duran Varlıklar Hesap Grubuna Enflasyon Düzeltmesi Uygulanmaması, 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında incelenmiştir. Yapılan denetimlerde, bir ilçe belediyesinin bilançosunda yer alan mali duran varlıklar hesap grubuna enflasyon düzeltmesi işleminin uygulanmadığı tespit edilmiştir. 23 Aralık 2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30. maddesi, kamu idarelerinin belirli şartlar altında enflasyon düzeltmesi yapmaları gerektiğini belirtmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu uygulamanın usul ve esaslarını belirlemekle yetkilidir.
16 Aralık 2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Tebliğ, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin nasıl uygulanacağına dair detaylar sunmaktadır. Tebliğ, enflasyon düzeltmesi yapılabilmesi için fiyat endeksindeki artışın belirli oranları aşması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemede, belediyenin mali duran varlıklar hesap grubundaki kalemlere enflasyon düzeltmesi işlemi uygulanmadığı ve bu durumun bilançoda bazı hesapların daha düşük görünmesine neden olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasına İlişkin Kılavuz”da, düzeltme işlemlerinin nasıl yapılacağına dair bilgiler verilmiştir. Belediye, ortağı olduğu şirketlerin enflasyon düzeltmesi için gerekli limitlerin altında kaldığını savunsa da, bu durumu kanıtlayacak belge sunulmamıştır. Sonuç olarak, mevzuat hükümleri çerçevesinde enflasyon düzeltmesi işleminin uygulanması ve sonrasında bu tutarların taşıma katsayısı ile düzeltilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Mali Duran Varlıklar Hesap Grubuna Enflasyon Düzeltmesi İşleminin Uygulanmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin bilançosunda yer alan mali duran varlıklar hesap grubuna, enflasyon düzeltmesi işleminin uygulanmadığı görülmüştür.
23.12.2014 tarih ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Enflasyon Düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; kapsama dâhil kamu idarelerinin, içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutacağı ifade edilmiş olup aynı maddenin devamında, parasal ve parasal olmayan kalemleri ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığının yetkili olduğu belirtilmiştir.
Anılan yetkiye istinaden Bakanlık tarafından “Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması” konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği (Sıra No: 85), 16.12.2023 tarihli ve 32401 sayılı Resmi Gazete’de 31.12.2023 tarihinde yürürlüğe girmek üzere yayımlanmıştır.
Bahse konu Tebliğ’in “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerektiği ve bu kamu idarelerinin 31.12.2023 tarihli mali tablolarının söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı, ikinci fıkrasında ise Tebliğ’in 1 No.lu ekinde yer alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanacağı ifade edilmiştir. Söz konusu ekte enflasyon düzeltmesi uygulanacak kalemler belirtilmiş, mali duran varlıklar hesap grubunda yer alan kalemler de burada sayılmıştır. İlgili madde hükmünün dördüncü fıkrasında ise Enflasyon düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemlerin, taşıma katsayısı kullanılarak düzeltileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, Belediye tarafından 24 Mali Duran Varlıklar hesap grubunda yer alan hesap kalemlerine, 31.12.2023 tarihi itibariyle enflasyon düzeltmesi işleminin uygulanmadığı ve akabinde sonraki yıl için taşıma katsayısı kullanılarak düzeltilmediği tespit edilmiştir. Bu durum ise bilançoda; 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı ve 247 Sermaye Taahhütleri hesabı (-) ile 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı ve 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları hesabının (-) olması gerekenden daha düşük görünmesine neden olmuştur.
Kapsama dahil kamu idarelerinin uygulayacakları enflasyon düzeltmesi işleminde, izleyeceği yöntemleri açıklamak üzere Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından “Enflasyon Düzeltmesi Uygulamasına İlişkin Kılavuz” başlıklı bir metin yayımlanmıştır. Söz konusu bu Kılavuz’da, mali duran varlık hesap grubunda yer alan kalemlere yapılacak düzeltme işlemi de detaylı olarak açıklanmıştır. Buna göre; kurumlar vergisi mükellefi olup enflasyon düzeltmesi yapan kuruluşlar ödenmiş sermaye tutarlarına yönelik enflasyon farkı hesapladıklarında, bu farkı (kamu idaresince sahip olunan pay oranı esas alınmak üzere) usulünce ilgili kamu idaresine bildirecekler ve kamu idaresince de takip edilerek öğrenilecektir. Söz konusu enflasyon farkları ilgili hesabın “98 Enflasyon Farkları” yardımcı hesabına kaydedilecektir. Söz konusu farka ilişkin bilgi kamu idaresine sonraki yıl için geldiğinde 698 kodlu hesap yerine “570.98 Geçmiş Yıllar Enflasyon Farkları” hesabı kullanılacaktır.
Kamu İdaresi cevabında, ortağı olunan şirketlerin enflasyon düzeltmesi uygulaması için belirlenen limitlerin altında kaldığını ve bu nedenle şirketlerin enflasyon düzeltmesi zorunluluğu bulunmadığını ifade etmiştir. Ancak İdare tarafından yapılan savunmayı kanıtlayıcı bilgi ya da belge sunulmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç olarak; Belediye tarafından yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Uygulama Kılavuz’u çerçevesinde, Tebliğ ekinde yer alan hesap kalemlerine enflasyon düzeltmesi işleminin uygulaması ve sonrasında bu tutarların taşıma katsayısı kullanarak yeniden düzeltilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.