|
ÖZET: Mali Duran Varlıklar için enflasyon düzeltmesi kayıtlarının eksikliği, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda belirginleşmiştir. Büyükşehir Bağlı İdaresi, Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için gerekli enflasyon düzeltmesi kayıtlarını gerçekleştirmemiştir. 23 Aralık 2014 tarihli Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 30. maddesi, belirli şartlar altında kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak, 2021 ve 2022 yılları için bu düzeltmelerin yapılmayacağına dair geçici bir düzenleme de mevcuttur.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 85 No.lu Genel Tebliğ, enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemekte ve kamu idarelerinin mali tablolarının enflasyon etkilerinden arındırılmasını amaçlamaktadır. Tebliğ, enflasyon düzeltmesi işlemlerinin belirli şartlar altında gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etmektedir. Ancak, yapılan denetimlerde, 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı’na ilişkin enflasyon düzeltmesi kayıtlarının eksik olduğu tespit edilmiştir. İdare, enflasyon düzeltmesi kayıtlarının 2024 yılı içerisinde yapılamamasının, ortaklık ilişkisi bulunan şirketlerden gerekli bilgi ve belgelerin alınamamasından kaynaklandığını belirtmiştir. 2025 yılı itibarıyla ise bu düzeltme işlemlerinin kademeli olarak gerçekleştirileceği ifade edilmiştir. Bu durum, İdare’nin mali tablolarının doğruluğu açısından önemli bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. |
BULGU: Mali Duran Varlıklar İçin Enflasyon Düzeltmesi Kayıtlarının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı için yapılması gereken enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
23/12/2014 tarih ve 29214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Enflasyon düzeltmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; içinde bulunulan hesap dönemi dâhil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması halinde, kapsama dâhil kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemleri enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı ve enflasyon düzeltmesi uygulamasının, her iki şartın birlikte gerçekleşmemesi halinde sona ereceği belirtilmiştir. Ayrıca bu madde de enflasyon düzeltmesi işleminin, kamu idarelerinin mali tablolarında yer alan parasal olmayan kalemlerin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Bu Yönetmelik’e 24.02.2022 tarih ve 31760 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle eklenen Geçici 3’üncü madde de ise; “2021 ve 2022 yılı hesap dönemlerinde bu Yönetmeliğin 30’uncu maddesi kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz. Bu hesap dönemleri, enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönemler olarak değerlendirilir. 31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur.” hükmü yer almaktadır.
Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından 06.12.2023 tarih ve 32401 sayı ile yayımlanan 85 No.lu Genel Tebliğ’in (Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması);
“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde;
“(1) Bu Tebliğin amacı, kapsamdaki kamu idarelerine ait mali tabloların enflasyon etkilerinden arındırılarak raporlama tarihindeki satın alma gücünü yansıtacak şekilde sunulmasını sağlamak üzere uygulanacak enflasyon düzeltmesinin usul ve esaslarını belirlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“(1) Bu Tebliğ, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde uygulanır.
(2) Kurumlar vergisi mükellefi olan kamu idarelerinde bu Tebliğ hükümleri uygulanmaz.”
“Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde;
“(1) Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, kapsamdaki kamu idarelerinde enflasyon düzeltmesi yapılması için içinde bulunulan hesap dönemi dahil son üç hesap döneminde fiyat endeksindeki artışın %100’den ve içinde bulunulan hesap döneminde %10’dan fazla olması gerekir. Bu kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tabloları söz konusu şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Enflasyon oranı tespiti fiyat endeksine göre yapılır.
(2) EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemlere enflasyon düzeltmesi uygulanır. Enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değer, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunur. Bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki fark, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınır. Düzeltme katsayısı, EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanır.
(5) Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemleri, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılır. Bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgeler, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri için Bakanlığa; kapsama dahil diğer kamu idareleri için ilgili kamu idaresine gönderilir. İlgili kamu idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapar. Enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir.”
şeklinde düzenlemeler yer almaktadır.
Yukarda yer verilen Genel Tebliğ’de belirtildiği üzere kapsamda yer alan kamu kurumlarının 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına ilişkin olarak enflasyon düzeltmesi işlemlerinin ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı ve ilgili kamu idaresinin muhasebe biriminin sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacakları ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kayıtlı tutarlar olmasına rağmen bu tutarlar için enflasyon düzeltmesi kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; enflasyon düzeltmesine ilişkin muhasebe kayıtlarının 2024 yılı içerisinde gerçekleştirilememesinin, ortaklık ilişkisi bulunan şirketlerce gerekli bilgi ve belgelerin İdareye sunulmamasından kaynaklandığı, 2025 yılı itibarıyla ise ilgili düzeltme işlemlerinin kademeli olarak yerine getirilmeye başlandığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare mali tablolarının 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı hakkında doğru bilgi içermesi için ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak muhasebeleştirme işlemlerinin yapılması gerekmektedir.