|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay denetim raporları, Büyükşehir olmayan il kapsamındaki ilçe belediyelerinin mali durumuna dair önemli bulgular sunmaktadır. İncelemeler sonucunda, Keskin Belediyesi’nin İller Bankası’na ödenen ortaklık paylarının 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmediği belirlenmiştir. İlgili mevzuat, belediyelerin İller Bankası’na yapacakları ödemelerin bu hesaba dahil edilmesi gerektiğini açıkça belirtmektedir.
6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un 4. maddesi, bankanın ortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğunu vurgulamakta ve bu ortaklara dağıtılacak vergi gelirleri paylarının %2 oranında kesilerek bankanın ödenmiş sermayesine eklenmesi gerektiğini ifade etmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının işleyişini düzenlemektedir. Ancak, Keskin Belediyesi’nin bu yükümlülüğünü yerine getirmediği ve söz konusu tutarların kaydedilmediği tespit edilmiştir. Belediye yetkilileri, 2025 yılından itibaren 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının kullanılmaya başlanacağını belirtmişlerdir. Ancak bu durum, 2024 yılı mali tablolarını etkilememekte ve İller Bankası’na yapılan ödemelerin bu hesaba kaydedilmesi gerekliliğini ortadan kaldırmamaktadır. Dolayısıyla, ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
İller Bankası Kanunu uyarınca belediye tarafından İller Bankası’na ödenen ortaklık payının 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir.
6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un “Ortaklık yapısı ve sermaye” başlıklı 4’üncü maddesinde aynen;
“(1) Bankanın ortakları il özel idareleri ve belediyelerdir.
(2) Bankanın sermayesi 60.000.000.000 (altmış milyar) Türk Lirasıdır. Bu sermaye Cumhurbaşkanı kararı ile beş katına kadar artırılabilir.
(3) Sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine aşağıdaki kaynaklar eklenir:
a) 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve İller Bankası tarafından dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarlar.
..denilmektedir.
Bankanın ortaklarının, il özel idareleri ve belediyeler olduğu ve sermaye tavanına ulaşıncaya kadar, söz konusu ortaklara dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık %2 oranında kesilecek miktarların ödenmiş sermayesine ekleneceği belirtilmiştir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler “Hesabın niteliği” başlıklı 178’inci maddesinde;
“Bu hesap, kanuni yetkilere dayanılarak mali kuruluşların sermayesine iştirak edilen tutarlar ve bu sermaye tutarlarının işletilmesinden doğan kar ve zararlar, bütçeye iade olunan tutarlar ile bu kuruluşlara ikrazen verilen ve mahsup edilen tutarların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin 179 ve 180’inci maddelerinde 240 Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabına ilişkin işlemler ve hesabın işleyişi açıklanmıştır.
Yapılan incelemede Keskin Belediyesi tarafından zorunlu olarak ödenen İller Bankası ortaklık payının 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi gerekirken anılan hesaba kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Belediye cevabında; 2025 yılından itibaren 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı kullanılmaya başlandığı ifade edilmiştir. Ancak yapılan düzeltme 2025 yılı mali tablolarını etkilemekte olup, 2024 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak İller Bankası’na ödenen veya İller Bankası’nca kurum hesaplarına tahakkuk ettirilen ortaklık paylarının 240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.