|
ÖZET: Belediyenin mali tablolarında yer alan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının, gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelirlerden alacakların tahakkuk ettirilmesi, takibe alınması ve tecilli hale getirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu hesapta yer alan tutarların, muhasebe birimi tarafından doğru bir şekilde kaydedilmediği görülmüştür.
2024 yılı itibarıyla 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında 15.594.022,86 TL bakiye bulunmasına rağmen, yıl içinde bu hesaptan tahsilatlar yapılmış ve merkezi idare vergi gelirleri 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile ilişkilendirilmiştir. Bunun sonucunda, yıl sonu itibarıyla bu hesapta 85.400.520,86 TL bakiye olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, hesapların tutarsızlığını ortaya koymakta ve mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. İdare, denetim bulgularına ilişkin olarak, tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile ilişkilendirilmemesi gerektiğini kabul etmiş ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının doğru bir şekilde yansıtılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak, bu hesapların düzenli ve mevzuata uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mali Tablolarda Yer Alan Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının Gerçek Durumu Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin mali tablolarında yer alan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının hatalı bilgi sunduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabının niteliğini düzenleyen “Hesabın Niteliği” başlıklı 86’ncı maddesinde; gelirlerden alacaklar hesabının mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilat ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Bu hesaba ilişkin işlemlerin düzenlendiği aynı Yönetmelik’in 87’nci maddesinin 1 /a 1 bendinde ise; “… Nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar, bu hesapla ilişkilendirilmez.” denilmektedir.
Mezkûr Yönetmelik’in 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına ilişkin “Hesaba İlişkin işlemler” başlıklı 90’ıncı maddesinde; ilgili servislerce muhasebe servisine bildirilen takibe alınmış alacakların muhasebe kayıtlarının Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç, ilgisine göre Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümlerinden de anlaşılacağı üzere gelirler, gelir birimi tarafından belgelere dayanılarak tahakkuk ettirilmeli, takibe alınmalı ve tecilli hale getirilmelidir. Ayrıca bu tutarların muhasebe birimince Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde kayıt altına alınması gerekmektedir. Dolayısıyla her iki birimin kayıtları arasında bir tutarsızlık söz konusu olmamalıdır. Ayrıca, tahsil edilen ve tahsil edildiği anda muhasebe kaydı yapılan merkezi idare vergi gelirlerinden alınan paylar, hazine yardımları, bazı gelirler ile faiz gelirlerinin, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile ilişkilendirilmesi mümkün değildir.
Yapılan incelemede, Belediyenin mali tablolarında yer alan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı tespit edilmiştir.
Şöyle ki;
2024 yılı açılış yevmiyesinde 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında 15.594.022,86 TL bakiye olduğu ve yılı içinde bu hesaptan tahsilatlar gerçekleştirildiği,
2024 yılı içerisinde tahsil edilen merkezi idare vergi gelirlerinden alınan payların 120- Gelirlerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilerek bu hesapla ilişkilendirildiği,
Yukarıda bahsedilen işlem nedeniyle yıl sonu işlemlerinde 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabında biriken merkezi idare vergi gelirlerinden alınan paylara ilişkin 66.648.828,75 TL tutarın diğer gelir kalemlerine ilişkin tutarlar ile birlikte 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına aktarıldığı,
Açıklanan nedenlerle, Belediyenin 2024 mali tablolarındaki 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabında 15.758.188,42 TL bakiye olması gerekirken 85.400.520,86 TL bakiye olduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve tahakkuku tahsiline bağlı gelirlerin 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile ilişkilendirilmemek suretiyle 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının gerçek durumu yansıtmasının sağlanacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediyenin mali tablolarında yer alan 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının gerçek durumu yansıtmadığı açık olup nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı gelirler 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı ile ilişkilendirilmemeli ve 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabının gerçek durumu yansıtması sağlanmalıdır.