BULGU: Mali ve Maddi Duran Varlıklar İçin Enflasyon Düzeltme İşlemlerinin Eksik Yapılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
İdarenin yıl sonu bilançosunda 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) ve 258- Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıtlı tutarlara enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılmadığı görülmüştür.
16.12.2023 Tarihli ve 32401 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması konulu, 85 sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Enflasyon düzeltmesi işlemleri” başlıklı 5’inci maddesinde;
Yönetmelik kapsamındaki kamu idarelerinin 31/12/2023 tarihli mali tablolarının maddede yer alan şartlara bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacağı,
Enflasyon düzeltmesine tabi tutulacak hesapların Yönetmelik eki EK-1’de yer alan parasal olmayan kalemler olduğu, enflasyon düzeltmesi sonrası yeni değerin, ilgili kalemlerin kayıtlı değerlerinin Yönetmelik eki EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanan düzeltme katsayısı ile çarpılması suretiyle bulunacağı, bulunan yeni değer ile eski değer arasındaki farkın, enflasyon düzeltmesi olarak kayıtlara alınacağı,
Enflasyon düzeltmesi yapılan yıldan sonraki yıllarda enflasyon düzeltmesi şartlarının bulunması halinde önceki yıl enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş kalemlerin taşıma katsayısı kullanılarak düzeltileceği, taşıma katsayısının EK-2’de yer alan formüle göre hesaplanacağı
Mali kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabı ile mal ve hizmet üreten kuruluşlara yatırılan sermayeler hesabının enflasyon düzeltmesi işlemlerinin, ilgili kuruluşların enflasyon düzeltmesi işlemleri esas alınarak yapılacağı, bu kuruluşlarca yapılan enflasyon düzeltmesi işlemlerine ilişkin belgelerin ilgili kamu idaresine gönderileceği, ilgili kamu idaresinin muhasebe birimi sermaye hareketlerine ilişkin bu belgeleri esas alarak muhasebeleştirme işlemlerini yapacağı, enflasyon düzeltmesi ve sermaye hareketlerine ilişkin kuruluştan alınan belgelerin bir nüshasının muhasebeleştirme belgesine ekleneceği,
Birikmiş amortisman tutarlarının, ait oldukları varlığın düzeltme katsayısı ile düzeltileceği,
Hükümleri yer almıştır.
Mezkûr Yönetmelik’in “Enflasyon düzeltmesine yönelik muhasebe kayıtları” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Parasal olmayan varlık kalemlerinin enflasyon düzeltmesi işlemine tabi tutulması sonucunda ortaya çıkan farklar, ilgili hesaba borç ve 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına alacak kaydedilir.
(2) Birikmiş amortisman tutarlarında yapılan düzeltme sonucu ortaya çıkan farklar, 257-Birikmiş Amortismanlar ve Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabına alacak, 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabına borç kaydedilir.
(3) Dönem sonu işlemleri kapsamında 698-Enflasyon Düzeltmesi Hesabının kalanı, geçici 1 inci maddede belirtilen durum haricinde 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılır.”
Denilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in;
“İlk düzeltme işlemi için uygulanacak özel katsayılar” başlıklı Geçici 2’nci maddesinin ikinci fıkrasında ise; kapsamdaki kamu idarelerinin 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına ilişkin enflasyon düzeltme işlemleri 2023 yılı mali tablolarının ait olduğu aya ilişkin fiyat endeksinin, 2022 yılı Aralık ayı fiyat endeksine bölünmesi sonucu hesaplanacak katsayı ile yapılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemede; İdarenin yıl sonu bilançosunda 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) ve 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıtlı tutarlara enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılması gerektiği halde bu işlemlerin yapılmadığı tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve Özel İdarenin mali ve maddi duran varlıklar için yıllık enflasyon düzeltme işlemlerinin mevzuatına uygun olarak yapılmasına devam edileceği ve 241-Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) ve 258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıtlı tutarlara da enflasyon düzeltmesi işlemlerinin yapılacağı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, açıklanan tebliğ hükümlerine göre enflasyon düzeltmesi işlemleri yapılması, oluşacak olumlu/olumsuz farkın dönem sonu işlemleri kapsamında 690-Faaliyet Sonuçları Hesabına aktarılması gerektiği değerlendirilmektedir.