|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin atıksu tarifelerini belirlerken maliyet esasını dikkate almadığını ortaya koymuştur. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerini kullananların, arıtma sistemleri için yapılan tüm harcamalara katılma yükümlülüğünü belirtmektedir. Ayrıca, bu hizmetlerden yararlananlardan alınacak tarifelerin, yalnızca atıksu hizmetleri için kullanılabileceği vurgulanmaktadır. Yönetmelik gereği, atıksu hizmetlerinin sürdürülebilirliği için tarifelerin kirleten öder ilkesi doğrultusunda belirlenmesi ve asgari ücretin 0,30 TL/m³ olması gerektiği ifade edilmiştir.
İncelemeler sonucunda, ilgili idarenin atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı ve toplanan atıksuların doğrudan alıcı ortama bırakıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, çevre ve insan sağlığı açısından ciddi bir kirlilik riski oluşturmakta ve toplanan atıksu ücretinin yeterli bir hizmet sunulabilmesi için gerekli maliyetleri karşılamadığı anlaşılmaktadır. 2024 yılında belediyede yalnızca 144.579,30 TL atıksu tahakkuku yapılmıştır. Kamu idaresi, belirlenen atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50’sini aşamayacağını ve tahsil edilen ücretlerin başka amaçlarla kullanılmayacağını belirtmiştir. Ancak, belirlenen ücretin atıksu hizmetlerine yönelik giderleri karşıladığına dair herhangi bir kanıt sunulmamıştır. Sonuç olarak, ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun olarak atıksu hizmetleri için maliyet esasına dayalı tarifelerin belirlenmesi ve bir atıksu arıtma tesisinin kurulması gerekmektedir. |
BULGU: Maliyet Esası Gözetilerek Atıksu Tarifesi Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesini belirlemediği görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu; bu hizmetlerden yararlananlardan, idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı; bu maksatla tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetlerin dışında kullanılamayacağı; atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde Sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi ve atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının esas olduğu; mezkur yönetmeliğin 17’nci maddesinde atıksu hizmetlerinin sürdürülebilirliği için asgari atıksu ücretinin 0,30 TL/m3 olduğu, mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için tam maliyet esaslı tarifeye göre atıksu ücreti belirleneceği belirlenen metreküp temelindeki atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50’sini aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, İdarenin atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı, toplanan atıksuların doğrudan alıcı ortama bırakıldığı, akarsu ve ırmaklar başta olmak üzere çevreye ve insan sağlığına zararlı bir kirliliğin kamu kurumu eliyle oluşturulduğu, toplanan atıksu ücretinin mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için yeterliliğine yönelik çalışma yapılmadığı, bu maksatla toplanması gereken atıksu gelirlerine yönelik maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesinin belirlenmediği bu sebeple de Belediyede 2024 yılında sadece 144.579,30 TL atıksu tahakkuku yapıldığı görülmüştür.
Kamu İdaresinin cevabında; atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50 aşamayacağı ve asgari atık su ücretinin 0,30 TL olduğu göz önünde tutularak belediye meclisinin 11.05.2025 tarih ve 20 sayılı meclis kararı ile tespit edildiği, tahsil edilen atıksu ücretlerinin başka maksat ile kullanılmayacağı, atık su arıtma tesisi yapılması için gerekli özenin gösterileceği ifade edilerek bulguda belirtilen hususlara iştirak edilmiştir. Ancak belirlenen ücretin atıksu hizmetine yönelik gideri karşıladığına dair kanıtlayıcı belge sunulmamıştır.
Sonuç olarak, İdare tarafından yukarıda ifade edilen Kanun ve Yönetmelik gereği atıksu hizmetlerine yönelik maliyet esasıyla tarife belirlenmesi ve atıksu arıtma tesisi yapılması gerekmektedir.