|
ÖZET: Belediyenin, atıksu tarifesini maliyet esasına dayalı olarak belirlemediği tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerini kullananların, arıtma sistemlerinin işletme ve bakım masraflarına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katkıda bulunmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, atıksu toplama, arıtma ve bertaraf hizmetleri için belirlenen tarifelerin, yalnızca bu hizmetler için kullanılabileceği belirtilmiştir.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesi, sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin yönetimi için toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılmasını ve tarifelerin kirleten öder ilkesi doğrultusunda belirlenmesini öngörmektedir. Ancak yapılan incelemeler, idarenin atıksu arıtma tesisinin bulunmadığını ve toplanan atıksuların doğrudan alıcı ortama bırakıldığını ortaya koymuştur. Bu durum, çevre ve insan sağlığı açısından ciddi bir kirlilik riski taşımaktadır. Sonuç olarak, kamu idaresinin, atıksu hizmetlerine yönelik maliyet esasına dayalı bir tarifeyi belirlemesi ve bir atıksu arıtma tesisi inşa etmesi gerekmektedir. 2024 yılı itibarıyla belediyede yalnızca 24.296,50 TL’lik bir atıksu tahakkuku oluşmuştur. Bu durum, mevzuata uygun bir hizmet sunulabilmesi için acil önlemler alınması gerektiğini göstermektedir. |
BULGU: Maliyet Esası Gözetilerek Atıksu Tarifesi Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesi belirlemediği görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu; bu hizmetlerden yararlananlardan, idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı; bu maksatla tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetlerin dışında kullanılamayacağı; atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde Sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi ve atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının esas olduğu; mezkur yönetmeliğin 17’nci maddesinde atıksu hizmetlerinin sürdürülebilirliği için asgari atıksu ücretinin 0,30 TL/m3 olduğu, mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için tam maliyet esaslı tarifeye göre atıksu ücreti belirleneceği belirlenen metreküp temelindeki atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50’sini aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede İdarenin atıksu arıtma tesisinin bulunmadığı, toplanan atıksuların doğrudan alıcı ortama bırakıldığı, akarsu ve ırmaklar başta olmak üzere çevreye ve insan sağlığına zararlı bir kirliliğin kamu kurumu eliyle oluşturulduğu, mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için toplanan atıksu ücretinin yeterliliğine yönelik çalışma yapılmadığı, bu maksatla toplanması gereken atıksu gelirlerine yönelik maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesinin belirlenmediği bu sebeple de belediyede 2024 yılında sadece 24.296,50 TL atıksu tahakkuku oluştuğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, ilçede atık su arıtma tesisinin olmadığı, atıksu tarifesinin belediye meclisinde gündeme alınarak oluşturulacağı ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak İdarece yukarıda ifade edilen Kanun ve Yönetmelik gereği atıksu hizmetlerine yönelik maliyet esasıyla tarife belirlenmesi ve atıksu arıtma tesisi yapılması gerekmektedir.