|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinin atıksu tarifesi belirleme süreçlerinde maliyet esaslarının göz önünde bulundurulmadığını ortaya koymaktadır. İlgili belediyenin 727 m³/gün kapasiteli atıksu arıtma tesisi mevcut olmasına rağmen, ekonomik yetersizlikler nedeniyle tesisin faaliyete geçmediği ve bu durumun atıksu tarifesinin belirlenmesinde dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerinden yararlananların, arıtma sistemlerinin işletme ve bakım masraflarına katılma yükümlülüğünü vurgulamaktadır.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik, sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin sağlanabilmesi için toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılmasını ve tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, toplanan atıksuların arıtılmadan alıcı ortama bırakıldığı ve atıksu gelirlerinin yeterli düzeyde toplanmadığı görülmüştür. 2024 yılında, yaklaşık onbine yakın nüfusa hizmet veren belediyede yalnızca 290.189,72 TL atıksu tahakkuku oluşmuştur. Kamu İdaresi, tam maliyet esaslı atıksu tarifesi belirlenmesi için çalışma yapacağını ve bu konunun belediye meclis gündemine alınacağını belirtmiştir. Bu bağlamda, ilgili kanun ve yönetmeliklere uygun bir şekilde atıksu hizmetleri için maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmaktadır. |
BULGU: Maliyet Esası Gözetilerek Atıksu Tarifesi Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Belediyenin 727 m3/gün kapasiteli atıksu arıtma tesisi bulunmaktadır. Ancak ekonomik durum yetersizliğinden dolayı tesis çalıştırılamamasına rağmen maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesi belirlenmediği görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların, bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu, bu hizmetlerden yararlananlardan, idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı, bu maksatla tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetlerin dışında kullanılamayacağı, atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde Sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi ve atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının esas olduğu; mezkur yönetmeliğin 17’nci maddesinde mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için tam maliyet esaslı tarifeye göre atıksu ücreti belirleneceği belirlenen metreküp temelindeki atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50’sini aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede İdarenin atıksu arıtma tesisinin bulunduğu ancak maddi imkansızlılar sebebiyle çalıştırılamadığı, toplanan atıksuların arıtılmadan alıcı ortama bırakıldığı, toplanan atıksu ücretinin mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için yeterliliğine yönelik çalışma yapılmadığı, bu maksatla toplanması gereken atıksu gelirlerine yönelik maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesinin belirlenmediği bu sebeple de onbine yakın nüfusa atıksu hizmeti veren Belediyede 2024 yılında sadece 290.189,72 TL atıksu tahakkuku oluştuğu görülmüştür.
Kamu İdaresi cevabında, tam maliyet esaslı atıksu tarifesine yönelik çalışma yapılarak belediye meclis gündemine alınacağı ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, İdare tarafından yukarıda ifade edilen Kanun ve Yönetmelik gereği atıksu hizmetlerine yönelik maliyet esasıyla tarife belirlenmesi gerekmektedir.