|
ÖZET: Belediyenin atıksu tarifesini belirlerken maliyet esaslarını dikkate almadığı tespit edilmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11. maddesi, atıksu altyapı sistemlerini kullananların, arıtma sistemleriyle ilgili tüm harcamalara kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katkıda bulunması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, bu hizmetlerden yararlananların, idarelerce belirlenen tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti ödemesi gerektiği vurgulanmaktadır. Atıksu altyapı sistemlerinin kurulumu ve işletilmesi, belediyelerin sorumluluğundadır.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik, sürdürülebilir atıksu hizmetleri için toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılmasını ve tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Yapılan incelemeler sonucunda, belirlenen atıksu tarifesinin, toplanan gelirlerin atıksu arıtma ve bertaraf maliyetlerini karşılamadığı anlaşılmıştır. 2024 yılı için tahakkuk eden atıksu bedeli 6.405.331,00 TL iken, arıtma tesisinin işletim maliyeti 7.884.754,00 TL olarak belirlenmiştir. Kamu İdaresi, 2025 yılı itibarıyla mevzuat hükümleri doğrultusunda atıksu tarifesinin tam maliyet esasına göre belirlenmesi için çalışmaların başlatılacağını bildirmiştir. Bu bağlamda, belediyenin atıksu tarifesini mevzuat hükümleri çerçevesinde tam maliyet esasına uygun olarak belirlemesi gerekmektedir. |
BULGU: Maliyet Esası Gözetilerek Atıksu Tarifesi Belirlenmemesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin maliyet esası gözetilerek atıksu tarifesi belirlemediği görülmüştür.
2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 11’inci maddesinde; Atıksu altyapı sistemlerini kullanan ve/veya kullanacakların bağlantı sistemlerinin olup olmadığına bakılmaksızın, arıtma sistemlerinden sorumlu yönetimlerin yapacağı her türlü yatırım, işletme, bakım, onarım, ıslah ve temizleme harcamalarının tamamına kirlilik yükü ve atıksu miktarı oranında katılmak zorunda olduğu; bu hizmetlerden yararlananlardan, idarelerce belirlenecek tarifeye göre atıksu toplama, arıtma ve bertaraf ücreti alınacağı; bu maksatla tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetlerin dışında kullanılamayacağı; atıksuları toplayan kanalizasyon sistemi ile atıksuların arıtıldığı ve arıtılmış atıksuların bertarafının sağlandığı atıksu altyapı sistemlerinin kurulması, bakımı, onarımı, ıslahı ve işletilmesinden belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyelerin sorumlu olduğu belirtilmiştir.
Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde Sürdürülebilir atıksu hizmetlerinin yönetilmesi amacıyla toplam sistem maliyetlerinin tarifelere yansıtılması, tarifelerin kirleten öder ilkesine göre belirlenmesi ve atıksu hizmetlerinden tahsil edilen ücretlerin, atıksu ile ilgili hizmetler dışında kullanılmamasının esas olduğu; mezkur yönetmeliğin 17’nci maddesinde atıksu hizmetlerinin sürdürülebilirliği için asgari atıksu ücretinin 0,30 TL/m3 olduğu, mevzuattaki yükümlülüklere uygun şekilde atıksu hizmetlerinin verilebilmesi için tam maliyet esaslı tarifeye göre atıksu ücreti belirleneceği belirlenen metreküp temelindeki atıksu ücretinin, metreküp su ücretinin %50’sini aşamayacağı hüküm altına alınmıştır.
Yapılan incelemede, Belediyenin belirlemiş olduğu atıksu tarifesiyle toplanan atıksu gelirlerinin, atıksuların toplanması, arıtılması ve bertarafına yönelik maliyetleri karşılamadığı görülmüştür.
2024 yılında abonelere yansıyan yıllık atıksu bedeli tahakkukunun 6.405.331,00 TL, sadece arıtma tesisinin işletilmesi maliyetinin ise 7.884.754,00 TL olduğu İdareden alınan verilerden anlaşılmış olup, atıksu ile elde edilen gelirin sadece atıksu arıtma maliyetini bile karşılamadığı ortadadır.
Kamu İdaresi cevabında, 2025 yılı itibariyle mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilerek atıksu tarifesinin tam maliyet esasıyla belirlenmesi çalışmalarına başlanacağı ifade edilerek bulguya iştirak edilmiştir.
Sonuç olarak, Belediye tarafından mevzuat hükümleri birlikte değerlendirilerek atıksu tarifesinin tam maliyet esasıyla belirlenmesi gerekmektedir.