|
ÖZET: Üniversite bünyesindeki memurlar için öğle yemeği hizmetinin, ihale sürecine tabi olmaksızın bir protokol aracılığıyla sağlandığı belirlenmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve hukuka uygun bir şekilde kullanılmasını zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, kamu idarelerinin mal ve hizmet alımlarında şeffaflık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine uyması gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan denetimlerde, üniversitenin memur öğle yemeği alımının, belirtilen kanun hükümlerine aykırı olarak, ihalesiz bir protokol ile gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmadığını göstermektedir. Üniversite yönetimi, öğrenci yemek ihalesi kapsamında personelin yemek taleplerini karşılamak amacıyla alternatif bir yemekhane açıldığını ve bu süreçte deneme amaçlı protokol yapıldığını ifade etmiştir. Ancak, 2024 yılı denetimlerinde bu uygulamanın devam ettiği anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, memur öğle yemeği alımının, 4734 sayılı Kanun çerçevesinde ihale usulü ile gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, kamu idarelerinin yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Memur Öğle Yemeği Hizmetinin İhalesiz Olarak Protokolle Karşılanması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversite bünyesinde çalışan memurlar için alınan öğle yemeğinin ihalesiz olarak Üniversitenin kantin ve kafeteryalarını işleten firmadan temin edildiği tespit edilmiştir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a. (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler. …”
“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. … Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir ” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, her türlü kamu kaynağını kullanan görevliler kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludurlar. Yine söz konusu kamu görevlileri, kamu kaynağı kullanılarak yapılacak alımlarda saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak zorundadırlar. Kanun koyucu Kanun’un 5’inci maddesinde belirlenen zorunlulukların yerine getirilebilmesi için 4734 sayılı Kanun ile gerekli tüm düzenlemeleri hüküm altına almıştır. Buna göre bu Kanun kapsamında yapılacak tüm alımlarda uygulanması gereken temel ihale usulü açık ihaledir. Açık ihale dışında yapılabilecek alım usulleri ise Kanun’da saymak suretiyle açıkça belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, Üniversitece gerçekleştirilen memur öğle yemeği alımının 4734 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen hükümlerine uyulmaksızın, bir firmadan ihalesiz olarak düzenlenen bir protokol ile gerçekleştirildiği ve yenen yemek adedi kadar ve söz konusu protokolde belirlenen tutar üzerinden firmaya ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.
Kamu İdaresinin cevabında, öğrenci yemek ihalesi kapsamında alınan yemeklerden yararlanan Üniversite personelinin yemek iyileştirmesi istediği ve alternatif yemekhane açıldığı, bunun için deneme amaçlı olarak protokol ile alım yapıldığı, ilgili protokolün haziran 2025 de sona ereceği ve talep devam ederse artık ihale yapılarak alım yapılacağı belirtilmişse de 2024 yılı denetimlerinde tespit edilen bu hususun halen devam ettiği anlaşılmaktadır.
Sonuç olarak memur öğle yemeği alımının 4734 sayılı Kanun çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerektiği düşünülmektedir.