|
ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite bünyesinde çalışan memurlar için öğle yemeği hizmetinin ihalesiz bir protokolle temin edildiğini ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 8. maddesi, kamu kaynaklarının etkin, ekonomik ve hukuka uygun bir şekilde yönetilmesini zorunlu kılmakta, bu kaynakların kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasını talep etmektedir. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2. maddesi, kamu idarelerinin mal ve hizmet alımlarında ihale süreçlerine uymalarını şart koşmaktadır.
Denetim sonucunda, üniversitenin memur yemek alımının, ilgili kanun hükümlerine aykırı olarak, bir firma ile yapılan protokolle gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. İlgili protokol çerçevesinde, yemek adedi kadar ödeme yapılmış ve bu durum, saydamlık, rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Kamu idaresi ise, yemek yiyen personel sayısının azlığını gerekçe göstererek ihale yapılmadan alım gerçekleştirdiğini belirtmiş, bu uygulamanın tasarruf sağladığını ifade etmiştir. Ancak, bu durumun yasal çerçevede uygun olmadığı ve ihale süreçlerinin ihmal edildiği anlaşılmaktadır. |
BULGU: Memur Öğle Yemeği Hizmetinin İhalesiz Olarak Protokolle Karşılanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Üniversite bünyesinde çalışan memurlar için alınan öğle yemeğinin ihalesiz olarak bir firmadan temin edildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde, “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmektedir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun;
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:
a) (Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler.
“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde ise;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.
Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. …
hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, her türlü kamu kaynağını kullanan görevliler kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludurlar. Yine söz konusu kamu görevlileri, kamu kaynağı kullanılarak yapılacak alımlarda saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak zorundadırlar. Kanun koyucu Kanun’un 5’inci maddesinde belirlenen zorunlulukların yerine getirilebilmesi için 4734 sayılı Kanun ile gerekli tüm düzenlemeleri hüküm altına almıştır. Buna göre bu Kanun kapsamında yapılacak tüm alımlarda uygulanması gereken temel ihale usulü açık ihaledir. Açık ihale dışında yapılabilecek alım usulleri ise Kanun’da saymak suretiyle açıkça belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, Üniversitece gerçekleştirilen memur öğle yemeği alımının 4734 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen hükümlerine uyulmaksızın, bir firmadan ihalesiz olarak düzenlenen bir protokol ile gerçekleştirildiği ve yenen yemek adedi kadar ve söz konusu protokolde belirlenen tutar üzerinden firmaya ödemede bulunulduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında özetle, yemek yiyen personel sayısının azlığı sebebiyle ihale yapılmadan, öğrenci yemek ihalesinde oluşan fiyat üzrinden memurlara yemek alımı yapıldığı, böylelikle tasarruf sağlandığı, uyarımız neticesinde bu uygulamadan vazgeçilerek öğrenci ve memur yemek ihalesinin birleştirilerek yapılmaya başlanıldığı ifade edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un yukarıda da değinilen 2’nci maddesi uyarınca üniversiteler kullanımlarında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinde bu Kanun hükümlerine tabidirler. Üniversitece Kamu ihale Kanunu’nun ilgili tüm hükümleri açıkça ihlal edilerek yemek hizmeti ihalesiz olarak düzenlenen bir protokol ile bir firmadan karşılanması ve Kanun’un saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uygun düşmemektedir.