|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde, kamu hizmetlerinin memurlar yerine şirket işçileri aracılığıyla yürütüldüğünü ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin yalnızca memurlar ve kamu görevlileri tarafından ifa edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Zabıta ve itfaiye teşkilatlarının işleyişi, ilgili yönetmeliklerle düzenlenmiş olup, bu birimlerde görev alacak personelin memur statüsünde olması zorunludur.
Denetim bulguları, belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığını göstermektedir. Ancak, bu durum mevzuata aykırıdır. Zabıta ve itfaiye hizmetleri, kamu güvenliğini sağlamak amacıyla yürütülen asli görevlerdir ve bu nedenle yalnızca mesleğe kabul edilen kamu görevlileri tarafından yerine getirilmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin kararları da, bu tür hizmetlerin kamu görevlileri tarafından yürütülmesinin zorunlu olduğunu vurgulamaktadır. Sonuç olarak, belediyelerin, memurlar eliyle yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde şirket personeli istihdamını sonlandırması ve zabıta ile itfaiye birimlerinde görev yapacak personelin, kendi yönetmeliklerine uygun olarak memur statüsünde istihdam edilmesi gerekmektedir. Bu durum, kamu hizmetlerinin etkinliği ve güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Memurlar Eliyle Yürütülmesi Gereken Hizmetlerin Bir Kısmının Şirket İşçileri Vasıtasıyla Yürütülmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Şirket kadrosunda bulunan işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığı görülmüştür.
Anayasanın 128 inci maddesinde, Devlet Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.
Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 ve 33’üncü maddelerinde süreklilik arz eden görevlerin memurlar eliyle yürütüleceği ve kadrosuz memur çalıştırılamayacağı hükmü amirdir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususlar da 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Zabıta teşkilatında olduğu gibi atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği itfaiye hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yapmalarının mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Zabıta ve İtfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, Belediyenin şirketinden istihdam edilen 3 işçinin Zabıta Müdürlüğünde büro personeli olarak, 3 işçinin de İtfaiye Müdürlüğünde itfaiye personeli olarak görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; memurlar eliyle yürütülmesi gereken hizmetlerin işçi personel tarafından yürütülmemesi konusunda gerekli önlemlerin alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, memurlar eliyle yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde, şirket personeli istihdamının sona erdirilmesi, zabıta ve itfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.