|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde, belediye şirketi kadrosunda çalışan işçilerin zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığını ortaya koymuştur. Anayasa’nın 128. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri, kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerinin yalnızca memurlar tarafından yürütülmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Zabıta ve itfaiye teşkilatlarının mesleğe kabul, atama ve görevde yükselme süreçleri, ilgili yönetmeliklerle düzenlenmiştir.
Denetim sonucunda, belediye şirketinden istihdam edilen işçilerin zabıta ve itfaiye birimlerinde görev aldığı tespit edilmiştir. Bu durum, mevzuata aykırı olarak değerlendirilmektedir. Kamu güvenliğine katkı sağlamak amacıyla, bu birimlerde görev alacak personelin, kendi yönetmelikleri çerçevesinde mesleğe kabul edilen memurlar olması gerekmektedir. İdare, bu bulgular doğrultusunda, söz konusu işçilerin görevlerine son verileceğini ve memurlar aracılığıyla yürütülmesi gereken hizmetlerde işçi istihdamına son verileceğini belirtmiştir. Sonuç olarak, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için, zabıta ve itfaiye birimlerinde yalnızca ilgili yönetmeliklere uygun olarak istihdam edilen memurların görev alması sağlanmalıdır. |
BULGU: Memurlar Eliyle Yürütülmesi Gereken Hizmetlerin Bir Kısmının Şirket İşçileri Vasıtasıyla Yürütülmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Şirket kadrosunda bulunan işçilerin, Belediye bünyesinde zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yaptığı tespit edilmiştir.
Anayasanın 128 inci maddesinde, Devlet Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği belirtilmiştir.
Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 ve 33’üncü maddelerinde süreklilik arz eden görevlerin memurlar eliyle yürütüleceği ve kadrosuz memur çalıştırılamayacağı hükmü amirdir.
Zabıta teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları, görevde yükselmeleri gibi hususlar 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nde, İtfaiye teşkilatında görev yapanların mesleğe kabulü, atamaları gibi hususlar da 21.10.2006 tarihli ve 26326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye İtfaiye Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.
Zabıta teşkilatının amacı ve mevzuatta belirtilen görevleri dikkate alındığında, kamu güvenliğine katkı sağlamak gibi bir vazifesinin bulunduğu, bu nedenle idari kolluk görev ve yetkisi olduğu da görülmektedir. Zabıta teşkilatında olduğu gibi atama, mesleğe kabul, görevde yükselme gibi hususların ayrıca yönetmelikle düzenlendiği itfaiye hizmetlerinde de bu durum aynen geçerli olup belediye şirketinde istihdam edilen işçilerin fiilen zabıta ve itfaiye personeli olarak görev yapmalarının mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Zabıta ve İtfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.
Bu hususta; 11.09.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2019/27 Esas, 2019/56 Karar Sayılı ve 26/06/2019 tarihli Anayasa Mahkemesi Kararı’nda da; “… genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli bir görev niteliği taşıyan itfaiye hizmetinin Anayasa’nın 128. Maddesi uyarınca kamu görevlileri eliyle yürütülmesi zorunlu olup devletin söz konusu görevi ifa ederken anılan kamu hizmetini kamu görevlisi olmayan kişilere gördürmesine yol açacak düzenleme yapılabilmesi mümkün değildir.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, Belediye Şirketinden istihdam edilen beş işçinin Zabıta Müdürlüğünde, sekiz işçinin de İtfaiye Müdürlüğünde itfaiye personeli olarak görevlendirildiği tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve bulguda bahsi geçen işçilerin itfaiye ve zabıta birimlerindeki görevlerine son verileceği ve memurlar vasıtasıyla yürütülmesi gereken hizmetlerde işçi personel çalıştırılmaması için gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, memurlar eliyle yürütülmesi gereken kamu hizmetlerinde, şirket personeli istihdamının sona erdirilmesi, zabıta ve itfaiye biriminde kendi yönetmelikleri gereğince mesleğe kabul edilen, asli görevi olan bu hizmetleri sürekli olarak yürütmekle görevlendirilen personel istihdam edilmelidir.