Menkul Mal ve Gayrimaddi Hak Alımları ile Menkul Malların Bakım ve Onarımlarında Bütçe Uygulama Tebliği Hükümlerine Uyulmaması (Sayıştay)

BULGU: Menkul Mal ve Gayrimaddi Hak Alımları ile Menkul Malların Bakım ve Onarımlarında Bütçe Uygulama Tebliği Hükümlerine Uyulmaması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Tarım ve Orman Bakanlığı 2023 yılı yevmiye kayıtlarının incelenmesi sonucunda, 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde, menkul mal ve gayrimaddi hak alımları ile menkul malların bakım ve onarımlarına yapılacak giderler için belirlenen parasal limitlere uyulmayarak, giderlerin “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden yapıldığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Bütçe İlkeleri” başlıklı 13’üncü maddesinde; bütçenin, kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görülmesini sağlayacağı, kurumsal ve ekonomik sonuçların görülebilmesi amacıyla uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tabi tutularak hazırlanacağı ve uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 7427 sayılı 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ve muhtelif mevzuatta bütçenin uygulanmasına ilişkin yer alan hükümler çerçevesinde bütçe işlemlerine ilişkin usul ve esasların belirlendiği 2 sıra numaralı “2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği”nin “XI- Diğer Hususlar” başlığının (j) bendinde; “7427 sayılı sayılı Kanuna ekli (E) işaretli cetvelin 25 sıra numaralı hükmü gereğince, Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin giderin ekonomik sınıflandırması bölümünde parasal tutarına bakılmaksızın “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden karşılanacağı belirtilen giderler hariç olmak üzere, ihtiyacın nereden ve hangi usulle temin edileceğine bakılmaksızın vergiler dâhil her bir alım için;
– Menkul mal alımlarında 52.000 Türk Lirasını,
– Gayrimaddi hak alımlarında 41.000 Türk Lirasını,
– Menkul malların bakım ve onarımlarında 52.000 Türk Lirasını,
– Gayrimenkullerin bakım ve onarımlarında 114.000 Türk Lirasını, aşan tutarlar, “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden ödenemez.
Bu itibarla yukarıda yer verilen parasal tutarları aşan ihtiyaçlar, Devlet Malzeme Ofisinden temin edilse dahi “06- Sermaye Giderleri” tertiplerinden ödenecektir. Ayrıca doğrudan temin usulüyle yapılacak alımlarda ilgili bütçe tertibinin belirlenmesinde de söz konusu parasal tutarlar esas alınacaktır. Bu hususlara bütçe işlemlerinin gerçekleştirilmesinde de riayet edilecektir.” denilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından yayınlanan “2023-2025 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberi”nin “03.07 Menkul Mal, Gayrimaddi Hak Alım, Bakım ve Onarım Giderleri” başlıklı bölümünde;
“Bu grupta yer alacak olan alım, bakım ve onarım giderleri aynı zamanda sermaye giderlerinin altında da yer almaktadır. Her iki grupta yer alan mallar bir yıldan fazla ömürlü olmakla birlikte bu grubu sermaye giderlerinden ayıran özellik alım veya bakım bedelleridir. İşleme konu alım veya onarım değerleri her yıl bütçe kanunuyla belirlenecek tutarın altında kalanlar bu bölümde, söz konusu tutarın üstünde olanlar ise sermaye bölümünde sınıflandırılacaklardır.” denilerek “3.5.1.1. Cari Giderler” başlıklı bölümünde Bütçe Uygulama Tebliği ile benzer şekilde yapılacak söz konusu nitelikteki giderlerin belirlenen parasal limitleri aşmayanlarının cari giderler olduğu, bu limitleri aşan giderlerin ise sermaye giderleri kapsamında değerlendirildiği düzenlenmiştir.
Bakanlığın 2023 yılı yevmiye kayıtlarının incelenmesi sonucunda, söz konusu parasal tutarlara uyulmadan “06- Sermaye giderleri” tertiplerinden ödenmesi gereken menkul mal ve gayrimaddi hak alımları ile menkul malların bakım ve onarımlarının “03- Mal ve Hizmet Alım Giderleri” tertiplerinden ödendiği görülmüştür. Yapılan çalışmada, 2023 yılı bütçesinden Bakanlığın çeşitli birimlerince; menkul mal alımlarında 4.171.038,06 TL, gayrimaddi hak alımlarında 305.445,50 TL ve menkul malların bakım ve onarımlarında 2.311.337,90 TL olmak üzere toplamda 6.787.821,46 TL bütçe uygulama kriterlerine aykırı olarak ödeme yapılmıştır.
Bu itibarla; menkul mal ve gayrimaddi hak alımları ile menkul malların bakım ve onarımları için yapılan giderlerin ilgili bütçe tertiplerinin belirlenmesinde söz konusu parasal tutarlar esas alınarak niteliğine ve analitik bütçe esaslarına uygun sınıflandırılması ve mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde kurumsal ve ekonomik sonuçlarının görülmesinin sağlanması amacıyla “06- Sermaye Giderleri” tertiplerinden ödenmesi sağlanmalıdır.