|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir olmayan ilçe belediyelerinde menkul varlıklara ilişkin muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığını ortaya koymuştur. İlgili belediyenin, cari yıl için İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli’ni hazırlamadığı belirlenmiştir. Kamu idareleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Taşınır Mal Yönetmeliği çerçevesinde menkul varlık kayıtlarını tutmak ve mali yıl sonunda bu kayıtları düzenlemekle yükümlüdür.
Taşınır Mal Yönetmeliği, menkul varlıkların nasıl kaydedileceği ve takip edileceği konusunda ayrıntılı hükümler içermektedir. Özellikle, taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi gerektiği vurgulanmakta, muhasebe yetkililerinin bu işlemleri uygun şekilde kaydetmesi beklenmektedir. İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli’nin tanzim edilmemesi, menkul varlıkların kayıtlarının eksik ve güvenilir olmamasına yol açmıştır. Yapılan incelemelerde, menkul varlık hesaplarının yıl sonu bakiyeleri ile muhasebe kayıtlarının tutarları arasında tutarsızlıklar olduğu tespit edilmiştir. Belediye, bu bulgulara itiraz etmemiş ve gerekli düzeltmelerin yapılacağına dair taahhütte bulunmuştur. İlgili cetvelin hazırlanması ve muhasebe kayıtlarının düzeltilmesi, mali tabloların doğru bir şekilde yansıtılması açısından kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Menkul Varlıklara Dair Muhasebe Kayıtlarının Gerçeği Yansıtmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Cari yıl için İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli tanzim edilmediği ve menkul varlıklara dair muhasebe kayıtlarının gerçeği yansıtmadığı görülmüştür.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun taşınır işlemlerine ilişkin hükümlerine istinaden çıkarılan Taşınır Mal Yönetmeliği uyarınca menkul kayıtlarını tutmak ve mali yıl sonunda Taşınır Yönetim Hesabını tanzim etmekle yükümlü kılınmışlardır.
10.10.2024 tarih ve 32688 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Taşınır Mal Yönetmeliği’nin;
“Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; demirbaşlar, makine ve cihazlar ile taşıtlar menkul olarak tarif edilmiştir.
“Belge ve cetveller” başlıklı 10’uncu maddesinde; taşınır yönetim hesabını teşkil eden cetvellere teferruatlı olarak yer verilmiştir.
“Taşınırların kaydı” başlıklı 12’nci maddesinde; kamu idarelerine ait menkullerin nasıl kayıt altına alınacağı ve nasıl takip edileceği ifade edilmiştir.
“Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde; menkullerin, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş kaydedileceği; sarfiyata verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli sebeplerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı menkulün ölümü gibi yok olma hallerinde ise ne şekilde çıkış kaydedileceği teferruatlı şekilde izah edilmiştir.
“Taşınır giriş ve çıkış işlemlerinin muhasebe birimine bildirilmesi” başlıklı 30’uncu maddesinde; maddi duran varlık hesaplarında izlenen menkullere dair işlemlerin muhasebe birimine gönderilmesinin zaruri olduğu, muhasebe yetkililerinin ise kendilerine gönderilen menkul işlemlerine uygun olarak muhasebe kayıtlarını tutması icap ettiği belirtilmiştir.
“Taşınır mal yönetim hesabı” başlıklı 34’üncü maddesinde ise; menkul kayıt ve işlemlerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığının harcama yetkilisi tarafından kontrol edileceği, taşınır mal yönetim hesabının teftişe esas olmak üzere taşınır kayıt yetkilisi tarafından harcama birimleri itibarıyla hazırlanacağı, ayrıca taşınır kontrol yetkilisince taşınırların kayıt ve belgeler ile mali tablolara uygunluğunun kontrol edilerek imzalanacağı hükme bağlanmıştır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden, İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinin tanzim edilmesinin zaruri olduğu ve bu cetvelde yer alan tutarlar ile muhasebe kayıtlarında yer alan tutarların birbiriyle aynı olması lazım geldiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede; İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetvelinin tanzim edilmediği ve bu sebeple, menkul varlıklara dair muhasebe kayıtlarının mesnetten yoksun olduğu tespit edilmiştir.
Aşağıdaki tabloda menkul varlıkların takip edildiği hesapların yıl sonu bakiyeleri yer almaktadır.
Tablo 9: Menkul Varlık Hesaplarına Dair Yıl Sonu Bakiye Tablosu
| Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) | Muhasebe Kayıtlarında İlgili Hesapların Tutarları ve Yekûnu (TL) |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 1.087.535,94 |
| 254 Taşıtlar Hesabı | 3.184.492,41 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 1.297.985,59 |
| Yekûn | 5.570.013,94 |
Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli tanzim edilmemesi sebebiyle; bilançoda 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254 Taşıtlar Hesabı ile 255 Demirbaşlar Hesabı kayıt ve tutar olarak gerçeği yansıtmamaktadır.
İdare tarafından verilen cevapta, bulguya iştirak edilmiş olup gerekli çalışmaların ve kayıtların yapılacağı ifade edilmiştir.
Belediye tarafından; İdare Taşınır Mal Yönetim Hesabı İcmal Cetveli tanzim edilmesi, bu cetvele istinaden menkul varlıklara dair muhasebe kayıtlarının tashih edilmesi ve mali tablolara gerçek vaziyeti yansıtacak şekilde doğru veri aktarılması gerekmektedir.