|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi, merkezi idare vergi gelirlerinden aktarılan payların tahakkuk kayıtlarını yapmamıştır. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 50. maddesi, ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, tüm mali işlemlerin kayıt altına alınması ve belgelerle desteklenmesi zorunludur. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelirlerden alacak tahakkuklarının nasıl kaydedileceğini ve izleneceğini açıklamaktadır.
Yapılan denetim sonucunda, 2024 yılı içerisinde merkezi idare vergi gelirlerinden aktarılan toplam payın 522.369.550,94 TL olduğu, ancak bu tutar için tahakkuk kaydının yapılmadığı tespit edilmiştir. Söz konusu gelirler, 600 Gelirler ve 800 Bütçe Gelirleri hesaplarında muhasebeleştirilmiştir. Ekonomik değerlerin muhasebeleştirilmesi gerektiği göz önüne alındığında, bu payların tahakkuk kayıtlarının zamanında yapılması önem arz etmektedir. Kamu idaresi, gerekli tahakkuk kayıtlarının yapılmaya başlandığını belirtmiş olsa da, bu işlemlerin yıl geçtikten sonra gerçekleştirilmesi nedeniyle hesapların gerçek durumu yansıtmadığı anlaşılmaktadır. Mevzuat hükümleri doğrultusunda, aktarılan payların 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı’nın alt kodu olan 05.02.02.51 Merkezi İdare Vergi Gelirlerinden Alınan Paylar kodunda izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Merkezi İdare Vergi Gelirlerinden Aktarılan Payların Tahakkuk Kaydının Yapılmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Merkezi idare vergi gelirlerinden aktarılan payların tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kayıt zamanı” başlıklı 50’nci maddesine göre; bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilir. Bütün malî işlemlerin muhasebeleştirilmesi ve her muhasebe kaydının belgeye dayanması gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının niteliğini açıklayan 86’ncı maddesinde bu hesabın; mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen faaliyet alacakları ile duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ve bunlardan yapılan tahsilât ve terkinlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik’in 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 87’nci maddesinde ise, ilgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe birimine bildirilen gelirlerden alacak tahakkuklarının, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak tahakkuk kayıtlarının yapılacağı, gün içindeki gelirlerden alacak tahakkuklarının gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirileceği ve ilgili mevzuatı uyarınca diğer kamu idarelerinden alınması gereken yardımlar, paylar veya benzeri gelirler ile nakden alınacak hasılat ve kâr paylarının da tahakkuk ettiğinde gelirlerden alacaklar hesabına kaydedileceği belirtilmiştir.
Yapılan incelemede, 2024 yılı içerisinde merkezi idare vergi gelirlerinden aktarılan pay toplamının 522.369.550,94 TL olduğu ancak tahakkuk kaydının yapılmadığı, 600 Gelirler / 800 Bütçe Gelirleri hesaplarında muhasebeleştirildiği anlaşılmıştır. Bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi söz konusu olduğundan, merkezi idare vergi gelirlerinden aktarılan payların tahakkuk kayıtlarının da yapılması gerekmektedir.
Kamu idaresi cevaben, gerekli tahakkuk kayıtlarının yapılmaya başlandığını belirtmiştir. Ancak bu kayıt işlemi yılı geçtikten sonra yapıldığından, söz konusu hesaplar gerçek durumu yansıtmamaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümleri ve açıklamalar doğrultusunda, aktarılan paylar tahakkuk ettiğinde, ilgili payın, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabının alt kodu olan 05.02.02.51 Merkezi İdare Vergi Gelirlerinden Alınan Paylar kodunda izlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.