|
ÖZET: Mevcut kanalizasyon ve içme suyu şebeke tesislerinin yenilenmesi, genişletilmesi ve ıslahı amacıyla yapılan harcamalar için, bu hizmetlerden yararlanan gayrimenkul sahiplerinden katılma payı alınmadığı tespit edilmiştir. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun ilgili maddeleri, yeni tesislerin inşası veya mevcut tesislerin iyileştirilmesi durumunda, gayrimenkul sahiplerinden harcamalara katılma payı tahsil edilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu payların hesaplanması, yapılan giderlerin gayrimenkullerin vergi değerleri ile orantılı olarak dağıtılması gerektiğini belirtmektedir.
Yapılan denetimlerde, harcamalara katılma paylarının hesaplanması ve tahsilatı konusunda eksiklikler olduğu görülmüştür. İlgili tapu dairelerine, harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi bildirilmemiştir. Bunun yerine, inşaat aşamasında ilk abonelik sırasında bir defaya mahsus katılma ücreti tahsil edilmiştir. Ancak, bu uygulama, kanun hükümlerine uygun değildir ve gayrimenkul sahiplerinden gereken katılma paylarının talep edilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, su ve kanalizasyon harcamalarına ilişkin katılma paylarının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin, ilgili mevzuat çerçevesinde düzenli bir şekilde gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda, gayrimenkullerin vergi değerleri üzerinden hesaplanan katılma paylarının, ilgili tapu dairelerine bildirilmesi ve doğru bir şekilde tahsil edilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Mevcut Kanalizasyon ve İçme Suyu Şebeke Tesislerinin Tevsii ve Islahına İlişkin Yapılan Harcamalardan Katılma Payı Alınmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından mevcut kanalizasyon ve içme suyu şebeke tesislerinin yenilenmesi, tevsii ve ıslahı kapsamında yapılan harcamalar karşılığında bu hizmetlerden faydalanan gayrimenkul sahiplerinden harcamalara katılma payı alınmadığı görülmüştür.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Kanalizasyon harcamalarına katılma payı” başlıklı 87’nci maddesi ve “Su tesisleri harcamalarına katılma payı” başlıklı 88’inci maddelerinde, yeni kanalizasyon ve/veya su tesisi yapılmasından ya da mevcut tesislerin tevsii ve ıslahından yararlanan gayrimenkul sahiplerinden harcamalara katılma paylarının tahakkuk ettirilerek tahsil edilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Kanun’un “Payların hesaplanması” başlıklı 89’uncu maddesinde harcamalara katılma payları, bir program dâhilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamı olacağı; yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu payların ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınacağı ancak bu tür hizmet giderlerinin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İller Bankası Anonim Şirketi tarafından tespit edilerek yayımlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamayacağı; harcamalara katılma payının bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2’sini geçemeyeceği belirtilmiştir.
Kanun’un “Payların tahakkuk şekli” başlıklı 90’ıncı maddesinde ise; su tesisleri ile kanalizasyon harcamalarına katılma paylarının, hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89’uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
21.08.1981 tarih ve 17435 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun Harcamalara Katılma Payları ile İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik’in “Vergi değeri deyimi” başlıklı 20’nci maddesine göre vergi değerinin, bina ve arsanın 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 29’uncu maddesine göre tespit edilen bedelini ifade ettiği; “Vergi değerinde değişiklik” başlıklı 21’inci maddesinde ise harcamalara katılma payının hesaplanmasında, gayrimenkulün vergi değerinde tahakkuktan sonra meydana gelen değişikliklerin nazara alınmaması gerektiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Tapu dairelerinin sorumluluğu” başlıklı 24’üncü maddesinde ise harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin bir listesinin belediyelerce ilgili tapu dairelerine bildirilmesi gerektiği, söz konusu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halinde tapu dairelerinin payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar edeceği ve pay ödenmedikçe intikal işleminin yapılmayacağı belirtilmiştir. Büyükşehir belediyelerinde kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma payı, su ve kanalizasyon idareleri tarafından tahakkuk ve tahsil edildiğinden ilgili tapu dairelerine bildirim, su ve kanalizasyon idarelerince yapılmaktadır.
SASKİ Yönetim Kurulunun 2024 yılı Birim Fiyatları ve Uygulama Esaslarına ilişkin Kararında; su tesislerine katılma payı inşaat alanı baz alınarak konutlar için 345,43 TL/ m2, işyerleri için 476,66 TL/m2; kanalizasyon katılma payı ise 1.646,57 TL/m kanal birim fiyatı baz alınarak konut, işyeri veya sanayi ve endüstriyel tesisler için farklı uygulama katsayıları esas alınarak hesaplanacağı ve bir defaya mahsus tahsil edileceği düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, harcamalara katılma paylarının hesaplanmasında bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtımının yapılması suretiyle hizmetten faydalanan gayrimenkul sahiplerinden talep edilmediği ve harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin bir listenin İdarece ilgili tapu dairelerine bildirilmediği; bunun yerine anılan Yönetim Kurulu Kararı uyarınca inşaat aşamasında ilk abonelik esnasında bir defaya mahsus su tesislerine ve kanalizasyon tesislerine katılma ücreti hesaplanarak tahsil edildiği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresince, inşaat aşamasında ilk abonelik esnasında bir defaya mahsus su tesislerine ve kanalizasyon tesislerine katılma ücreti hesaplanarak tahsil edildiği belirtilmişse de; harcamalara katılma paylarının hesaplanmasında bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtımının yapılması suretiyle hizmetten faydalanan gayrimenkul sahiplerinden talep edilmesi ve harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin bir listenin İdarece ilgili tapu dairelerine bildirilmesi gerekmektedir.
Anılan Kanun hükümlerine göre su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payının tahakkukunun yapılması ve tahsilinin teminat altına alınması için harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin bir listesinin İdarece ilgili tapu dairelerine bildirilmesi gerekmektedir.