Mevcut Taşınmazların Değerini Artıran Bakım Onarım Harcamaları ile Bir Kısım Yatırım Harcamalarının İlgili Hesaplara Kaydedilmeyip Doğrudan Gider Yazılması (Sayıştay)

BULGU: Mevcut Taşınmazların Değerini Artıran Bakım Onarım Harcamaları ile Bir Kısım Yatırım Harcamalarının İlgili Hesaplara Kaydedilmeyip Doğrudan Gider Yazılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversiteye ait taşınmazların değerini artıran bakım ve onarım harcamalarının ilgili taşınmazların kayıtlı değerine eklenmesi yerine, 630 Gider Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubunun “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; “1) Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır.” denilmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 Sıra No.lu Genel Tebliğ’in 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 07.11.2023 tarihli Oluruyla 34.000 TL’lik bu tutar güncellenerek 114.000 TL’ye çıkarılmıştır.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında da; “Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir” denilmektedir.
Bu itibarla, taşınmazlar için 34.000 TL’yi (07.11.2023 tarihinden sonra 114.000 TL’yi) aşan bakım, onarım ve tamir mahiyetindeki harcamaların 630 Giderler Hesabına gider yazılması yerine, ilgili maddi duran varlıkların değerini artırdığı için bu varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmesi gerekmektedir.
Üniversite tarafından 2023 yılında yapılan yapım, bakım ve onarım harcamalarından maddi duran varlıkların değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran toplam 8.851.963,55 TL harcamanın belirtilen varlıkların değerine eklenmesi yerine gider olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür. Belirtilen tutarın 4.587.505,95 TL’lik kısmı 630.30.06.07.70 hesap koduna kayıtlı 28 kalem harcamadan, 4.264.457,60 TL’lik kısmı 630.30.06.07.90 hesap koduna kayıtlı 33 kalem harcamadan oluşmaktadır.
Bu hatalı kayıttan dolayı, Üniversiteye ait mali tablolarda bir taraftan maddi duran varlıklar gerçek değerinden daha düşük gösterilmekte, diğer taraftan Üniversitenin gideri gerçek durumundan daha fazla gösterilmektedir.
Kamu idaresi cevabında; bulgumuzda belirtilen taşınmazların değerini artıran bakım ve onarım harcamalarından toplam (1.119.936,91+786.863,09) 1.906.827,00 TL’lık kısmının gerçekte taahhüt işi olduğu ve 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmesi gerekirken sehven 630 Gider Hesabına kaydedildiği, diğer harcamalarla ilgili hatalı kayıtların ise düzeltileceği bildirilmiştir.
Yapılan değerlendirmede, 258 hesaba kaydedilmesi gereken tutar düşüldükten sonra, ilgili taşınmazları değerine eklenmeyip 630 hesaba gider yazılan tutarın (8.851.963,551.906.827,00) 6.945.136,55 TL olduğu; diğer yandan aynı şekilde mali tablolarda hataya sebep olan 258 hesaba yazılmayıp 630 hesaba kaydedilen tutarın da 1.906.827,00 TL olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, taşınmazların değerini artıran 6.945.136,55 TL tutarındaki harcamanın ilgili maddi duran varlık hesapları kaydedilmeyerek 630 Gider Hesabına kaydedilmesi ile 1.906.827,00 TL tutarındaki harcamanın ise 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmeyerek 630 Gider Hesabına kaydedilmesi nedeniyle Üniversitenin 2023 yılı mali tablolarında toplam 8.851.963,55 TL hataya sebep olunmuştur.