|
ÖZET: Üniversiteye ait taşınmazların değerini artıran bakım ve onarım harcamalarının, ilgili varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerektiği halde, 2024 yılı itibarıyla 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların, varlığın maliyetine eklenmesini ve amortisman hesaplamasında dikkate alınmasını öngörmektedir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın güncel düzenlemeleri, 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmektedir; bu tutar 114.000 TL’ye yükseltilmiştir.
2024 yılı içerisinde, üniversite tarafından gerçekleştirilen toplam 35.165.000 TL tutarındaki bakım ve onarım harcaması, belirtilen muhasebe kurallarına aykırı olarak doğrudan gider olarak kaydedilmiştir. Bu durum, üniversitenin mali tablolarında maddi duran varlıkların gerçek değerinin altında gösterilmesine ve giderlerin olduğundan fazla görünmesine yol açmıştır. Kamu İdaresi, ilerleyen süreçte bu hatanın düzeltilerek, limit üstü harcamaların varlıkların kayıtlı değerine eklenmesi gerektiğini kabul etmiştir. Sonuç olarak, 2024 yılında yapılan harcamaların muhasebeleştirilmesindeki bu yanlış uygulama, üniversitenin mali tablolarında hatalı bir gösterime sebep olmuştur. Kamu İdaresi’nin 2025 yılı itibarıyla bu durumu düzeltme niyetinde olduğu belirtilmiştir. |
BULGU: Mevcut Taşınmazların Değerini Artıran Bakım ve Onarım Harcamalarının Doğrudan Gider Yazılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite
Üniversiteye ait taşınmazların değerini artıran bakım ve onarım harcamalarının ilgili taşınmazların kayıtlı değerine eklenmesi yerine 630 Giderler Hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi Duran Varlıklar” hesap grubunun “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde; “1) Maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı arttıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilir ve amortisman hesaplamasında dikkate alınır.” denilmektedir.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” konulu 47 Sıra No.lu Genel Tebliğ’in 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelikte yer alan taşınmazlar için 34.000,00 TL’yi aşan ve değer artırıcı harcama olarak kabul edilen giderlerin ilgili duran varlığın maliyetine ekleneceği belirtilmiştir. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 07.11.2023 tarihli Oluruyla 34.000,00 TL’lik bu tutar güncellenerek 114.000,00 TL’ye çıkarılmıştır.
Aynı maddenin üçüncü fıkrasında da; “Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul edilir” denilmektedir.
Bu itibarla, taşınmazlar için 114.000,00 TL’yi aşan bakım, onarım ve tamir mahiyetindeki harcamaların 630 Giderler Hesabına gider yazılması yerine, ilgili maddi duran varlıkların değerini artırdığı için bu varlıkların kayıtlı değerlerine eklenmesi gerekmektedir.
Üniversite tarafından 2024 yılında yapılan yapım, bakım ve onarım harcamalarından maddi duran varlıkların değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini ve sağlanan faydayı artıran limit üstü toplam 35.165.000,00 TL harcamanın belirtilen varlıkların değerine eklenmesi yerine gider olarak muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Belirtilen muhasebe kaydından dolayı, Üniversiteye ait mali tablolarda bir taraftan maddi duran varlıkların gerçek değerinden daha düşük gösterilmesine, diğer taraftan giderlerin gerçek durumundan daha fazla gösterilmesine neden olunmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bundan sonraki süreçte taşınmazlar için yapılan limit üstü harcamaların, varlığın kayıtlı değerine ilave edilerek muhasebeleştirileceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Kamu İdaresi cevabında da belirtildiği üzere bahse konu uygulamanın 2025 yılında düzeltildiği anlaşılmış olup, 2024 yılında taşınmazların değerini artıran 35.165.000,00 TL tutarındaki harcamanın ilgili maddi duran varlıklar hesaplarına kaydedilmeyerek, doğrudan 630 Giderler Hesabına kaydedilerek muhasebeleştirilmesi sonucu Üniversitenin 2024 yılı mali tablolarında hatalı gösterime sebep olunmuştur.