|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, büyükşehir ilçe belediyesinin vadeli mevduat hesaplarındaki faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde hatalar olduğunu ortaya koymuştur. Banka tarafından yapılan stopaj kesintisinin muhasebe kayıtlarına yansıtılmadığı ve faiz gelirlerinin net tutar üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelir ve giderlerin brüt tutar üzerinden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, tahakkuk eden gelirler üzerinden yapılan kesintilerin ayrı gider hesaplarında gösterilmesi zorunludur.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği uyarınca, mevduat faiz gelirlerinin 600 Gelirler Hesabına brüt tutar üzerinden kaydedilmesi, stopaj kesintisinin ise 630 Giderler Hesabında izlenmesi gerekmektedir. İncelemeler sonucunda, 2024 yılı mali tablolarında vadeli mevduat hesaplarına ait faizlerin hem 600 Gelirler Hesabına hem de 800 Bütçe Gelirleri Hesabına aynı rakamlarla kaydedildiği, ancak stopaj kesintisinin muhasebe kayıtlarında yer almadığı anlaşılmıştır. Kamu idaresinin, tespit edilen hatalara yönelik gerekli işlemleri yaptığı belirtilse de, 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, mevduat faiz gelirlerinin mevzuatta belirtilen şekilde muhasebeleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Hatalı Olarak Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından vadeli mevduat hesaplarında tahakkuk eden faiz gelirlerinin net tutar üzerinden muhasebeleştirildiği, banka tarafından faiz geliri üzerinden yapılan stopaj kesintisinin muhasebe kayıtlarında yer almadığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; bütün varlıkların, yabancı kaynakların ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği, “Gayri safilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde ise gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği belirtilmektedir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, tahakkuk eden gelir tutarı üzerinden bir kesinti yapılmış ise gayri safilik ilkesi gereği bu kesintinin ayrı olarak gider hesaplarında gösterilmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, gayri safilik ilkesi doğrultusunda düzenlenen 102 Banka Hesabının işleyişinin açıklandığı 57’nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630- Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600- Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181- Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805- Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800- Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü mevcut olup buna göre; elde edilen faiz gelirleri 600-Gelirler Hesabına brüt tutar üzerinden kaydedilmeli, faiz gelirine ilişkin yapılan stopaj ise 630-Giderler Hesabında izlenilmeli ve sadece elde edilen net gelir tutarı bütçe hesapları ile ilişkilendirilmelidir.
Mevduat faiz gelirlerine ilişkin olarak yapılması gereken kayıt aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 9: Mevduat Faiz Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi Örneği
| Hesap Kod | Borç | Alacak |
| X | 0,00 | |
| Y | 0,00 | |
| 0,00 | X+Y | |
| X | 0,00 | |
| 0,00 | X |
Belediyenin 2024 yılı mali tabloları üzerinde yapılan incelemelerde; vadeli mevduat hesaplarına tahakkuk eden faizlerin stopaj kesintisi sonrası oluşan net tutarının, aynı rakamlar üzerinden hem 600 Gelirler Hesabına hem de 800 Bütçe Gelirleri Hesabına kayıt edildiği, yapılan stopaj kesintisinin ise muhasebe kayıtlarında yer almadığı anlaşılmıştır. Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, tahakkuk eden faiz gelirlerinin 600 Gelirler Hesabına gayri safi tutar üzerinden, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına ise stopaj yapıldıktan sonraki net tutar üzerinden kayıt edilmesi, ayrıca stopaj kesintisinin de 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususlara yönelik gerekli işlemlerin yapıldığı belirtilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2025 yılında yapılan kayıtların 2024 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, mevduat faiz gelirlerinin mevzuatında belirtilen şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.