|
ÖZET: 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir İlçe Belediyesi’nin mevduat faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde hatalı uygulamalara yer verdiğini ortaya koymuştur. Yapılan incelemelerde, vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin, gelir vergisi stopajı düşüldükten sonra net tutar üzerinden kaydedildiği, ayrıca kullanılmaması gereken bütçe giderleri hesabının kullanıldığı ve bazı gelirlerin brüt tutar üzerinden bütçe gelirleri hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, gelir ve giderlerin netleştirilmeden kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Mevzuat hükümleri, tahakkuk eden gelir tutarları üzerinden yapılan kesintilerin ayrı gider hesaplarında gösterilmesi gerektiğini belirtmektedir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde de bu durum açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, mevduat faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde, brüt tutar üzerinden kayıt yapılmalı ve stopaj kesintileri uygun hesaplarda izlenmelidir. 2024 yılı itibarıyla, tespit edilen hataların düzeltilmesi için herhangi bir işlem yapılmamış olması, mali tabloların doğruluğunu etkilemektedir. Bu nedenle, mevduat faizi gelirlerinin doğru bir şekilde izlenebilmesi için muhasebeleştirme işlemlerinin mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesinde Hatalı Uygulamaların Bulunması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Kurum tarafından vadeli mevduat hesaplarında tahakkuk eden faiz gelirine ilişkin muhasebe kayıtları incelendiğinde; faiz gelirinden gelir vergisi stopajı düşülerek net tutar üzerinden muhasebeleştirildiği, kullanılmaması gereken bütçe giderleri hesabının kullanıldığı ve bütçe gelirleri hesabına brüt tutar üzerinden kayıt yapıldığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; bütün varlıkların, yabancı kaynakların ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği, “Gayri safilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde ise gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği belirtilmektedir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, tahakkuk eden gelir tutarı üzerinden bir kesinti yapılmış ise gayri safilik ilkesi gereği bu kesintinin ayrı olarak gider hesaplarında gösterilmesi gerekmektedir.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin, gayri safilik ilkesi doğrultusunda düzenlenen 102 Banka Hesabının işleyişinin açıklandığı 57’nci maddesinin altıncı fıkrasında; “Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarları bu hesaba, tevkifat tutarları 630 Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmı 600 Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmı 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Banka hesabına aktarılan tutarın tamamı aynı zamanda 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.” hükmü mevcut olup buna göre; elde edilen faiz gelirleri 600 Gelirler Hesabına brüt tutar üzerinden kaydedilmeli, faiz gelirine ilişkin yapılan stopaj ise 630 Giderler Hesabında izlenilmeli ve sadece elde edilen net gelir tutarı bütçe hesapları ile ilişkilendirilmelidir.
Mevduat faiz gelirlerine ilişkin olarak yapılması gereken kayıt aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo 8: Mevduat Faiz Gelirlerinin Muhasebeleştirilmesi Örneği
| Hesap Kod | Borç | Alacak |
| X | 0,00 | |
| Y | 0,00 | |
| 0,00 | X+Y | |
| X | 0,00 | |
| 0,00 | X |
Yapılan incelemede; bankalardaki vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden, diğer bir ifadeyle, gelir vergisi stopajı düşülerek muhasebeleştirildiği, yapılan stopaj kesintisinin kullanılmaması gereken bütçe giderleri hesabına yansıtıldığı ve ayrıca elde edilen bazı faiz gelirlerinin ise brüt tutar üzerinden bütçe gelirleri hesabına kaydedildiği görülmüştür.
Kamu idaresince, bulguda tespit edilen hususların 2024 yılı Kasım ayı itibariyle uygulanmaya başlandığı belirtilmiştir. Bununla birlikte söz konusu tarihten önce yapılan hatalı kayıtların düzeltilmesine ilişkin herhangi bir işlem yapılmamıştır. Dolayısıyla 2024 yılı dönem sonu mali tablolardaki bulguda belirtilen hatalar düzeltilmemiştir.
Sonuç olarak; İdarece elde edilen mevduat faizi gelirlerinin mali tablolarda gerçeğe uygun olarak izlenebilmesi için söz konusu gelirlerin muhasebeleştirme işlemlerinin mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılması gerekmektedir.