|
ÖZET: Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili yapılan denetimlerde, bu gelirlerin net tutar üzerinden kaydedildiği tespit edilmiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelir ve giderlerin netleştirilmeden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Buna göre, faiz gelirleri brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına, kesintiler ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmelidir.
Denetim sonuçlarına göre, vadeli mevduat hesaplarına tahakkuk eden faizlerin stopaj kesintisi sonrası net tutarlarının, hem 600 Gelirler Hesabına hem de 800 Bütçe Gelirleri Hesabına kaydedildiği, ancak kesintilerin muhasebe kayıtlarında yer almadığı anlaşılmıştır. Mevzuat gereğince, tahakkuk eden faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden kaydedilmesi ve stopaj kesintisinin 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir. Sonuç olarak, 2024 yılı itibarıyla idarenin vadeli mevduatlardan elde ettiği faiz kazançlarının net tutar üzerinden muhasebeleştirilmesi, gelir ve giderlerin gayri safiliği ilkesine aykırı bir durum yaratmaktadır. Bu durum, muhasebe uygulamalarında dikkat edilmesi gereken önemli bir husustur. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Net Tutar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekirken net tutar üzerinden kaydedildiği ve faiz gelirlerinden yapılan tevkifatın 630 Giderler Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gayrisafilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde, gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği; gelir ve gider hesaplarının, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsus olduğu belirtilmektedir.
Ayrıca Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 57’nci maddesinin altıncı fıkrasında ise faiz gelirine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı düzenlenmiştir. Anılan hüküm uyarınca, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının 102 Bankalar Hesabına, tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmının ise 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca, aynı fıkrada Banka hesabına aktarılan tutarın tamamının aynı zamanda 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, vadeli mevduat hesabına tahakkuk eden faiz gelirlerinin stopaj kesintisi yapılmadan önceki brüt tutarının 600 Gelirler Hesabında, brüt tutar üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatının ise 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, vadeli mevduat hesaplarına tahakkuk eden faizlerin stopaj kesintisi sonrası oluşan net tutarının, aynı rakamlar üzerinden hem 600 Gelirler Hesabına hem de 800 Bütçe Gelirleri Hesabına kayıt edildiği, yapılan stopaj kesintisinin ise muhasebe kayıtlarında (Örneğin; 2061, 2278 ve 2465 no.lu yevmiyeler) yer almadığı anlaşılmıştır.
Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, tahakkuk eden faiz gelirlerinin 600 Gelirler Hesabına gayri safi tutar üzerinden, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına ise stopaj yapıldıktan sonraki net tutar üzerinden kayıt edilmesi, ayrıca stopaj kesintisinin de 630 Giderler Hesabında gösterilmesi gerekmektedir.
Sonuç olarak; İdarenin 2024 yılında vadeli mevduatlardan sağladığı faiz kazancının net tutar üzerinden muhasebeleştirilmesi gelir ve giderlerin gayri safiliği ilkesine aykırılık teşkil etmiştir.