|
ÖZET: Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde, brüt tutar yerine net tutar üzerinden işlem yapıldığı tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelir ve giderlerin brüt olarak kaydedilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, tahakkuk eden faiz gelirlerinin stopaj kesintisi yapılmadan 600 Gelirler hesabında, vergi ve benzeri giderlerin ise 630 Giderler hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemeler sonucunda, faaliyet dönemi içerisinde elde edilen faiz gelirlerinin net tutar üzerinden kaydedildiği ve banka tarafından yapılan stopaj kesintilerinin ilgili hesaplara yansıtılmadığı belirlenmiştir. Bu durum, mali tabloların 600 Gelirler ve 630 Giderler hesaplarını olduğundan daha düşük göstermesine neden olmaktadır. Kamu İdaresi, mevduat faiz gelirlerinin komisyon gideri düşüldükten sonra net tutar üzerinden muhasebeleştirildiğini belirtse de, mevzuat gereklilikleri brüt tutar kaydını zorunlu kılmaktadır. Sonuç olarak, gayrisafilik ilkesinin uygulanabilmesi ve faaliyet sonuçları tablosunun doğru bir şekilde yansıtılabilmesi için, vadeli mevduat hesaplarına ilişkin faiz gelirlerinin ve bu gelirler üzerinden hesaplanan tevkifat tutarlarının mevzuata uygun olarak muhasebeleştirilmesi elzemdir. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Net Tutar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Vadeli mevduat hesabından elde edilen faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden kaydedilmesi gerekirken, net tutar üzerinden kaydedildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço İlkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; bütün varlıkların, yabancı kaynakların ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği, “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkesi” başlıklı 6’ncı maddesinde gelir ve gider hesaplarının, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsus olduğu; “Gayri safilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde ise gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 102 Banka Hesabının işleyişinin anlatıldığı 57’nci maddesinde; muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının bu hesaba, tevkifat tutarlarının ise 630 Giderler Hesabına borç kaydedileceği belirtilmiştir.
Buna göre, tahakkuk eden faiz gelirlerinin stopaj kesintisi yapılmadan brüt tutar üzerinden 600 Gelirler hesabında, buna ilişkin olarak stopaj yapılan vergi ve benzeri giderlerin de 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede; faaliyet dönemi içinde elde edilen tüm faiz gelirlerinin net tutar üzerinden muhasebeleştirildiği, banka tarafından stopajı yapılan vergi tutarlarının 600 Gelirler ve 630 Giderler hesabına kaydedilmediği tespit edilmiştir.
Mevduat faizlerinin hatalı olarak net tutar üzerinden muhasebeleştirilmesi nedeniyle Mali tablolarda 600 Gelirler ve 630 Giderler hesapları olması gerekenden daha düşük görünmektedir.
Kamu İdaresi tarafından, mevduat faiz gelirlerinin, komisyon gideri düşüldükten sonra net tutar üzerinden muhasebeleştirildiği belirtilmiş olsa da mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere faiz gelirlerinin net tutar olarak değil brüt olarak kaydedilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Genel Yönetim Muhasebe ilkeleri arasında yer alan gayrisafilik ilkesinin tesis edilebilmesi ve faaliyet sonuçları tablosunun fiili durumu doğru bir şekilde yansıtabilmesi için vadeli mevduat hesaplarına tahakkuk eden faiz gelirinin ve bu gelir üzerinden hesaplanan tevkifat tutarının ilgili düzenlemelere uygun bir şekilde muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.