|
ÖZET: Mevduat faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde yapılan hatalar, 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Büyükşehir İlçe Belediyesi, vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerini brüt tutar yerine net tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydetmiş ve bu gelirlerden yapılan tevkifatları 630 Giderler Hesabında göstermemiştir. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, gelir ve giderlerin netleştirilmeden kaydedilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, tahakkuk eden gelir üzerinden yapılan kesintilerin ayrı gider hesaplarında gösterilmesi zorunludur.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği de faiz gelirlerinin muhasebe kayıtlarına ilişkin düzenlemeler içermektedir. Bu yönetmelik gereğince, mevduat faiz gelirleri brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına, tevkifat tutarları ise 630 Giderler Hesabına kaydedilmelidir. Yapılan incelemelerde, Belediyenin brüt faiz gelirlerini net tutarlar üzerinden kaydettiği ve gelir vergisi tevkifatını muhasebe kayıtlarında göstermediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, mevduat faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden muhasebeleştirilmesi, mali tabloların güvenilirliğini zedelemekte ve 600 Gelirler Hesabı ile 630 Giderler Hesabında eksik görünmelere yol açmaktadır. Bu nedenle, mevzuat hükümlerine uygun olarak brüt tutarlar üzerinden muhasebeleştirme yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Net Tutarlar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekirken net tutar üzerinden kaydedildiği ve faiz gelirlerinden yapılan tevkifatın 630 Giderler Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Bilanço ilkeleri” başlıklı 8’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; bütün varlıkların, yabancı kaynakların ve öz kaynakların bilançoda gayrisafi değerleriyle gösterileceği, “Gayri safilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde ise gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği belirtilmektedir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, tahakkuk eden gelir tutarı üzerinden bir kesinti yapılmış ise gayri safilik ilkesi gereği bu kesintinin ayrı olarak gider hesaplarında gösterilmesi gerekmektedir.
Ayrıca Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 57’nci maddesinin altıncı fıkrasında ise faiz gelirine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı düzenlenmiştir. Anılan hüküm uyarınca, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının 102 Bankalar Hesabına, tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç, faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmının ise 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca, aynı fıkrada Banka hesabına aktarılan tutarın tamamının aynı zamanda 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, vadeli mevduat hesabına tahakkuk eden faiz gelirlerinin stopaj kesintisi yapılmadan önceki brüt tutarının 600 Gelirler Hesabında, brüt tutar üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatının ise 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Belediyenin vadeli banka hesaplarına tahakkuk eden brüt faiz gelirlerini net tutarlar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydettiği, gelir vergisi tevkifatını ise muhasebe kayıtlarında (Örneğin; 682, 708, 925, 1080 ve 1213 no.lu yevmiyeler) hiç göstermediği görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup bundan böyle mevduat faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinin mevzuata uygun yapılacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; mevduat faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden muhasebeleştirilmesi, İdarenin 2024 yılı faaliyet sonuçları tablosunda 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabının yapılan hata tutarı kadar noksan görünmesine yol açmıştır. Bu bakımdan, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerebilmesini teminen mevduat faiz gelirlerinin yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca brüt tutarlar üzerinden muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.