|
ÖZET: Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde önemli bir hata tespit edilmiştir. 2024 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir olmayan ilçe belediyeleri, bu gelirleri net tutar üzerinden kaydetmekte, bu da muhasebe ilkelerine aykırılık oluşturmaktadır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’ne göre, gelir ve giderlerin brüt tutar üzerinden kaydedilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, faiz gelirleri 600 Gelirler Hesabına brüt tutar olarak, kesilen gelir vergisi tevkifatı ise 630 Giderler Hesabında izlenmelidir.
Denetim sırasında, belediyenin vadeli mevduat hesaplarından elde ettiği toplam 3.191.336,06 TL tutarındaki faiz gelirinin net tutar üzerinden kaydedildiği ve gelir vergisi tevkifatının muhasebe kayıtlarında yer almadığı belirlenmiştir. Bu durum, mali tabloların güvenilirliğini olumsuz etkilemektedir. Kamu İdaresi, mevduat faiz gelirlerine ilişkin tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabında izlenmeye başlandığını belirtse de, bu düzeltmeler 2025 yılı itibarıyla yapılmış olup, denetim yılı mali tablolarını etkilemediği için hata devam etmektedir. Sonuç olarak, mevduat faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydedilmesi ve tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunabilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu uygulama, muhasebe süreçlerinin şeffaflığını artıracak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimine katkı sağlayacaktır. |
BULGU: Mevduat Faiz Gelirlerinin Net Tutarlar Üzerinden Muhasebeleştirilmesi
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Olmayan İl Kapsamında Yer Alan İlçe Belediyesi
Vadeli mevduat hesaplarından elde edilen faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydedilmesi gerekirken net tutar üzerinden kaydedildiği ve faiz gelirlerinden yapılan tevkifatın 630 Giderler Hesabında izlenmediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Gayrisafilik ilkesi” başlıklı 39’uncu maddesinde, gelir ve giderlerin, herhangi bir düzenleme veya standart ile aksi kararlaştırılmadıkça netleştirilmeden kaydedileceği hükmü yer almaktadır.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet sonuçları tablosu ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği; gelir ve gider hesaplarının, bütçe ile ilgili olsun veya olmasın, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri gereği tahakkuk eden her türlü gelir ve giderin kaydına mahsus olduğu belirtilmektedir.
Ayrıca Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 57’nci maddesinin altıncı fıkrasında ise faiz gelirine ilişkin yapılması gereken muhasebe kaydı düzenlenmiştir. Anılan hüküm uyarınca, muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalarca tahakkuk ettirilerek banka hesabına aktarılan faiz tutarlarının 102 Bankalar Hesabına, tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabına borç; faiz tutarının içinde bulunulan aya ait kısmının 600 Gelirler Hesabına, geçmiş aylara ait kısmının ise 181 Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilmesi gerekmektedir. Ayrıca aynı fıkrada, Banka Hesabına aktarılan tutarın tamamının aynı zamanda 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedileceği belirtilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, vadeli mevduat hesabına tahakkuk eden faiz gelirlerinin stopaj kesintisi yapılmadan önceki brüt tutarının 600 Gelirler Hesabında, brüt tutar üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatının ise 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.
Belediyenin vadeli banka hesaplarına tahakkuk eden ve 600.05.01.09.03 hesap kodunda takip edilen toplam 3.191.336,06 TL tutarındaki faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği, buna ilişkin gelir vergisi tevkifatının ise muhasebe kayıtlarında hiç göstermediği tespit edilmiştir. Bu durumun temel muhasebe ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Yapılması gereken işlem, elde edilen faiz gelirinin brüt olarak 600 Gelirler Hesabına gelir, faiz gelirinden banka tarafından kesilen gelir vergisi stopajının da 630 Giderler Hesabına gider olarak aynı anda kaydedilmesidir.
Kamu İdaresi cevabında, mevduat faiz gelirlerine ilişkin tevkifat tutarlarının 630 Giderler Hesabında izlenilmesine başlanıldığı belirtilmiştir. Ancak 2025 yılı itibariyla yapılan bu düzeltmeler denetim yılı mali tablolarını etkilemediğinden bulgu konusu hata devam etmektedir.
Mevduat faiz gelirlerinin net tutarlar üzerinden muhasebeleştirilmesi, mali tablolarda 600 Gelirler Hesabı ve 630 Giderler Hesabının, kesilen gelir vergisi stopajı kadar eksik görünmesine yol açmaktadır. Bu bakımdan, mali tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerebilmesini teminen mevduat faiz gelirlerinin yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri uyarınca brüt tutarlar üzerinden Gelirler Hesabına kaydedilmesi, aynı zamanda tevkifat tutarlarının ise Giderler Hesabında muhasebeleştirilmesi gerekmektedir.