BULGU: Mevzuata Aykırı Şekilde Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Ödenek Aktarılması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanunu’nun 18’inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uyarınca il genel meclisinin belirleyeceği esaslara uygun olarak köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine bağlı işler yerine birliklerin kullanacağı genel ifadelerle köylere hizmet götürme birliklerine ödenek aktarıldığı görülmüştür.
5355 sayılı Kanun’un 18’inci maddesinin 5’inci fıkrasında; “İl özel idaresi bütçe gelirlerinin ne kadarının köylere hizmet götürme birliklerine aktarılacağı, köylere hizmet götürme birliklerinin sunacağı yatırım plânı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerine göre il genel meclisince kararlaştırılır.” hükmü yer almaktadır.
Bu ödenek aktarımları 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun giderlerle ilgili 43’üncü maddesinin (e) fıkrasında belirtildiği üzere; “İl genel meclisince belirlenecek ilkeler çerçevesinde köylere veya köylerin aralarında kurdukları birliklere yapılacak yardımlar” olarak açıklanan ve il özel idaresi bütçelerine konulan ödeneklerden yapılan aktarmalardır. Ancak, bu nitelikteki ödenek aktarımlarının ilkelerinin belirlenmesi ve bu belirlenen esaslar çerçevesinde Köylere Hizmet Götürme Birliklerince (KHGB) il özel idaresine yatırım planı, yıllık çalışma programı ve uygulama projelerinin sunulması gerekmektedir. Ancak, bu çerçevede proje bazında ödenek aktarımı yapılabilecektir.
Bu kapsamda hazırlanan “Niğde İl Özel İdare Bütçesine Konulan ‘Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Yardım’ Ödeneğinin Harcama Esas ve Usullerini Gösterir Yönetmelik” de; yardım yapılabilecek işler sayılarak, yardım isteme şekli, taleplerin incelenmesi, yardım miktarı, ödeme şeklinin esas ve usulleri açıklanmıştır.
İdare bütçesinden köylere hizmet götürme birliklerine ayrılan ödenekleri ve Merkez, Altunhisar, Bor, Çamardı, Çiftlik ve Ulukışla Köylere Hizmet Götürme Birliklerinin 2024 Yılı Yatırım ve Çalışma Programları İncelendiğinde;
Merkez, Bor, Çiftlik ve Altunhisar Köylere Hizmet Götürme Birliklerinin Yatırım ve Çalışma Programlarında yatırım alanlarına ve projelere ilişkin genel ifadeler kullanıldığı, tam olarak projenin ne olduğunun anlaşılmaması ve gerekli bütçenin yer almamasına rağmen ödenek ayrıldığı görülmüştür. Bu kapsamda Merkez İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliğine 3.570.000,00 TL, Altunhisar İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliğine 1.700.000,00 TL, Bor İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliğine 2.580.000,00 TL ve Çiftlik İlçesi Köylere Hizmet Götürme Birliğine 2.140.000,00 TL mevzuata aykırı olarak ödenek ayrıldığı tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu hususa iştirak edilmiş ve köylere hizmet götürme birliklerinin bundan sonraki yatırım ve çalışma programlarındaki projelerinin, Köylere Yardım Yönetmeliğinde belirtilen projelere ve aynı zamanda daha somut projelere dayandırılması gerekliliği ile ilgili tedbirler alınacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; Köylere Hizmet Götürme Birliklerine bu kapsamda yapılan aktarmaların birliklerin sunduğu Yatırım ve Çalışma Programlarındaki somut projelere dayanması, bu projelerin “Niğde İl Özel İdare Bütçesine Konulan ‘Köylere Hizmet Götürme Birliklerine Yardım’ Ödeneğinin Harcama Esas ve Usullerini Gösterir Yönetmelik” de yer alan yardım yapılabilecek işlerden olması gerekmektedir.