ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, hayvan bakımevleri kurulması ve rehabilitasyon işlemleri için ayrılması gereken bütçe paylarının yeterince ayrılmadığını ortaya koymuştur. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’na göre, büyükşehir ve il belediyeleri ile nüfusu 25 bini aşan ilçelerin, sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların korunması ve rehabilitasyonu amacıyla hayvan bakımevleri kurma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda, belediyelerin, kesinleşmiş bütçe gelirlerinin binde beşini bu amaçla ayırması gerekmekte, büyükşehir belediyeleri için bu oran binde üç olarak belirlenmiştir.

Denetim sonuçlarına göre, ilgili idare hayvan bakımevleri kurmuş olmasına rağmen, gerekli bütçe ayrımı yapılmamıştır. 967.215.110,17 TL’lik bütçenin binde beşi olan 4.836.075,55 TL’nin yalnızca 4.430.521,54 TL’si ayrılmıştır. Bu durum, hayvan bakımevlerinin kurulması ve rehabilitasyon işlemlerinin gerçekleştirilmesi için yeterli kaynak sağlanmadığını göstermektedir. Denetim bulguları doğrultusunda, idare gerekli adımları atacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, hayvan bakımevleri için ayrılan bütçenin mevzuata uygun şekilde belirlenmesi ve bu kaynakların yalnızca belirtilen amaçlarla kullanılması önem arz etmektedir.

BULGU: Mevzuatı Gereği Hayvan Bakımevleri Kurmak ve Rehabilitasyon İşlemlerini Gerçekleştirmek İçin Ayrılması Gereken Payların Ayrılmaması

2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

Hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinden ayrılması gereken payların tam olarak ayrılmadığı ve ayrılan kadar kısmının amacına uygun kullanılmadığı tespit edilmiştir.
5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “Belediyelerin sorumluluğu” başlıklı Ek 1’inci maddesinin birinci fıkrasında; Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yirmi beş bini aşan büyükşehir ilçe belediyeleri ile diğer belediyeler tarafından sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurulacağı düzenlenmiştir.
Aynı Kanun’un Geçici 4’üncü maddesinde;
“Büyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlüdür.
Belediyeler bu madde yürürlüğe girdikten sonra üç yıl süreyle birinci fıkra gereğince hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırır. Bu oran büyükşehir belediyelerinde binde üç olarak uygulanır. Bu fıkra uyarınca ayrılan ödenekler başka bir amaç için kullanılamaz.
Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31/12/2022 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır.” denilmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre belediyeler tarafından sahipsiz veya güçten düşmüş ya da tehlike arz eden hayvanların korunması ve bakımının yapılması ile rehabilitasyonunun sağlanması amacıyla hayvan bakımevleri kurulması gerektiği, nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyelerin 31/12/2022 tarihine kadar hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlü olduğu, belediyeler bu madde yürürlüğe girdikten sonra üç yıl süreyle hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için kesinleşmiş en son bütçe gelirlerinin binde beşi oranında kaynak ayırması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yapılan incelemede, İdare tarafından hayvan bakımevleri kurulduğu ancak İdare tarafından bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemlerini gerçekleştirmek için en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin (967.215.110,17 TL) binde beşi oranında (4.836.075,55 TL) kaynak ayrılması ve bu ödeneklerin başka bir amaç için kullanılmaması gerekirken 4.430.521,54 TL ödenek ayrıldığı görülmüştür. İdare tarafından hayvan bakımevleri kurmak ve rehabilitasyon işlemleri için yeteri kadar ödenek ayrılmadığı tespit edilmiştir.
Denetim tespitimiz üzerine, İdare tarafından; bulgu doğrultusunda gerekli işlemlerin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; hayvan bakımevleri kurmak ve hayvanların rehabilitasyonu için gereken tutarların mevzuata uygun olarak ayrılması ve bu ayrılan ödeneklerin sadece bu amaçla harcanması gerekmektedir.