|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, ilçe sınırları içindeki muhtarlıklara yapılan nakdi yardımların mevzuata aykırı olduğunu ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 9. maddesi, belediyelerin mahalle ve muhtarlıkların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bütçe imkanları dahilinde ayni yardım sağlamasını öngörmektedir. Ancak, muhtarlıklara yapılan nakdi yardımlar, bu düzenlemeye uymamaktadır. 4541 sayılı Kanun, muhtarların harç gelirleriyle giderlerini karşılamalarını öngörürken, 2108 sayılı Yasa da muhtarlara belirli bir aylık ödenek tahsis etmektedir.
Denetim bulgularına göre, muhtarlıklara yapılan nakdi yardımlar, fatura ibrazına dayanarak gerçekleştirilmiş olsa da, bu ödemelerin doğrudan ilgili firmalara yapılmaması nedeniyle nakdi yardım niteliği taşımaktadır. 2022 yılında toplamda 1.288.500 TL nakdi yardım yapılmış ve bu uygulama yasal düzenlemelere aykırı bulunmuştur. İdare, muhtarlıkların ihtiyaçlarının karşılanması için doğrudan ilgili yerlere ödeme yapılmasının daha uygun olacağını belirtmiştir. Sonuç olarak, muhtarlıklara sağlanan desteklerin mevzuata uygun şekilde ayni yardım olarak gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, muhtarlıkların elektrik, su, doğalgaz, telefon faturaları gibi giderlerinin doğrudan İdare tarafından ödenmesi önerilmektedir. |
BULGU: Mevzuatın İcazet Vermemesine Rağmen Muhtarlıklara Nakdi Yardım Yapılması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından İlçe sınırları içerisinde yer alan tüm muhtarlıklara ihtiyaçlarını karşılamak için aylık nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20 ve 21’inci maddelerinde; mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınacağı ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterileceği ve muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası’nın 1’inci maddesine göre; köy muhtarları ile şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına 14.750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkan sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer yandan, belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda ayni yardımda bulunabilmektedir. Mevzuatta geçen “destek” ifadesi de ayni nitelikteki yardımları kapsamaktadır. Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygun olandır. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, söz konusu giderlere ait faturaların İdare tarafından ödenmiş olması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle muhtarlıkların telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki giderlerinin karşılanması için muhtarlıklara nakdi yardım yapılması yasal düzenlemeye aykırıdır.
Yapılan incelemede, ilçe sınırlarında bulunan tüm muhtarlıkların elektrik, su, doğalgaz, telefon faturaları, kira, kırtasiye vb. giderlerine ait faturalarının ibrazına binaen ilk olarak 09.09.2021 tarihli ve 2021/130 sayılı Meclis Kararı ile 10 ay boyunca (Ocak-Ekim) aylık 2.500,00 TL sonrasında da 10.11.2022 tarihli ve 2022/185 sayılı Meclis Kararı ile de 2 ay boyunca (Kasım-Aralık) aylık 5.500,00 TL olmak üzere düzenli olarak nakdi yardım yapıldığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda 2022 yılında toplamda 1.288.500,00 TL nakdi yardımda bulunulduğu görülmüş olup bu uygulamada yasal düzenlemeye aykırılık bulunmaktadır. Her ne kadar söz konusu ödemeler fatura ibrazına binaen yapılsa da faturaların doğrudan İdarece ilgili firmaya ödenmemesi nedeniyle söz konusu yardımlar ayni yardımdan ziyade nakdi yardım niteliğinde bulunmaktadır.
Denetim tespitimiz üzerine İdare tarafından, destek amacıyla muhtarlıkların su, elektrik, doğalgaz, telefon faturaları ile kira bedelleri, kırtasiye giderleri gibi ihtiyaçlarına ilişkin giderlerinin alınan meclis kararlarına binaen belediye bütçesinden karşılandığı ifade edilerek bulgumuza iştirak edilmiştir.
Mahalle muhtarlıklarına yardım ve destek sağlanması amacıyla nakdi olarak ödemede bulunulmasının mevzuata uygun olmadığı; destek amacıyla muhtarlıkların su, elektrik, doğalgaz, telefon faturaları ile kira bedelleri, kırtasiye giderleri gibi ihtiyaçlarına ilişkin giderlerin, İdarece doğrudan ilgili yerlere ödenmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.