| ÖZET: İdare tarafından ilçe sınırları içerisinde yer alan muhtarlıklara aylık nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür. Mevzuat hükümlerine göre, belediyenin mahalle ve muhtarlığın ihtiyaçlarını karşılamak için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve destek sağlaması gerekmektedir. 4541 sayılı Kanun’un 20 ve 21’inci maddelerinde, harç geliri elde etmek amacıyla iş sahiplerinden harç alınabileceği belirtilmiştir.
İdare tarafından muhtarlıklara telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi giderlerin karşılanması için nakdi yardım yapılması, yasal düzenlemeye aykırı bulunmuştur. Yapılan denetimde ilk 9 ay boyunca aylık 5.000,00 TL, sonraki 3 ay boyunca aylık 7.500,00 TL olmak üzere toplamda 1.147.500,00 TL nakdi yardımda bulunulduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, mahalle muhtarlıklarına yardım ve destek sağlanması amacıyla nakdi olarak ödemede bulunulması mevzuata uygun değildir. |
BULGU: Mevzuatın İzin Vermemesine Rağmen Muhtarlıklara Nakdi Yardım Yapılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından ilçe sınırları içerisinde yer alan muhtarlıklara ihtiyaçlarını karşılamak üzere aylık nakdi yardımda bulunulduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20 ve 21’inci maddelerinde; mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınacağı ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterileceği ve muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkân sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer yandan, belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda ayni yardımda bulunabilmektedir. Mevzuatta geçen “destek” ifadesi de ayni nitelikteki yardımları kapsamaktadır. Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygun olandır. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, söz konusu giderlere ait faturaların İdare tarafından ödenmiş olması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle muhtarlıkların telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki giderlerinin karşılanması için muhtarlıklara nakdi yardım yapılması yasal düzenlemeye aykırıdır.
Yapılan incelemede, ilçe sınırlarında bulunan muhtarlıklara harcama faturalarına binaen (fatura vb.) ilk 9 ay boyunca (ocak-eylül) aylık 5.000,00 TL, sonraki 3 ay boyunca ise (ekim- aralık) aylık 7.500,00 TL olmak üzere düzenli olarak nakdi yardım yapıldığı ve 2023 yılında toplamda 1.147.500,00 TL nakdi yardımda bulunulduğu tespit edilmiştir.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; bulgu doğrultusunda işlem tesis edileceği ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, mevzuata uygun olmaması nedeniyle, mahalle muhtarlıklarına yardım ve destek sağlanması amacıyla nakdi olarak ödemede bulunulmaması gerekmektedir.