|
ÖZET: 2022 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bir il belediyesinin borçlanma limitinin mevzuatta belirtilen sınırları aştığını ve bu aşım için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından gerekli onayın alınmadığını ortaya koymuştur. 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’inci maddesi, belediyelerin borçlanma limitlerini belirleyen kuralları içermekte olup, bu limitlerin, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının belirli bir oranı ile sınırlandırıldığını ifade etmektedir. İlgili mevzuat gereği, iç borçlanmanın belirli bir yüzdesinin aşılması durumunda, belediye meclisinin onayı ve bakanlık izni gerekmektedir.
Edirne Belediyesi’nin 2022 yılı için belirlenen borç limiti, 2021 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri üzerinden hesaplanarak 456.191.942,00 TL olarak belirlenmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, belediyenin toplam borçlanmasının 776.384.499,92 TL olduğu ve bu miktarın 320.192.557,92 TL ile limitin aşıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca, 2022 yılı içinde faiz hariç 171.160.405,00 TL tutarında borçlanma gerçekleştirilmiş, fakat bu işlem için bakanlık onayı alınmamıştır. Sonuç olarak, belediyenin borç stoku yasal sınırların altına inene kadar yeni borçlanma yapılmaması ve yüzde onluk sınırın aşılması durumunda, borçlanma öncesinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından onay alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, mali disiplinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mevzuatta Belirtilen Borçlanma Limitinin Aşılması ve İlgili Bakanlıktan Onay Alınmaması
2022 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Belediyenin borç stokunun, mevzuatta belirtilen limiti aştığı ve yıl içinde yapılan limit aşan borçlanma için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayının alınmadığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı belirtilmiştir.
Anılan maddenin (e) bendinde; belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, en son kesinleşmiş bütçe gelirlerinin, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının yılı içinde toplam yüzde onunu geçmeyen iç borçlanmayı belediye meclisinin kararı ile yüzde onunu geçen iç borçlanma için ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapabileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; Belediyenin faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarının, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamayacağı, bu miktarın yüzde onunu geçen iç borçlanmanın ise meclis üye tam sayısının salt çoğunluğunun kararı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının onayı ile yapabileceği anlaşılmaktadır.
Edirne Belediyesinin 2022 yılı için borç limiti tutarı; 2021 yılı kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamı olan 334.942.689,26 TL’nin 2022 yılında belirlenmiş olan yeniden değerleme oranında (%36,20) artırılması sonucu elde edilen 456.191.942,00 TL’dir.
Yapılan incelemede, Belediyenin 2022 yılı kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakları toplamının 776.384.499,92 TL olduğu ve borçlanma limitinin 320.192.557,92 TL tutarında aşıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca Belediye tarafından 2022 yılı içerisinde faiz hariç toplam 171.160.405,00 TL tutarında borçlanıldığı ve yeniden değerleme oranında arttırılan kesinleşmiş bütçe gelirinin yüzde onunun aşılmasına rağmen ilgi Bakanlığın onayının alınmadığı anlaşılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, borçlanma limiti hesaplanırken kullanılan banka kredilerinin vadeleri dikkate alınmadan ve kredi tutarının yıllara yaygın şekilde ödeneceği göz ardı edilerek hesaplandığı ifade edilmiştir. Ancak 5393 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 68’inci maddesinde, borçlanmaya ilişkin limit hesaplanırken herhangi bir vade ayrımına gidilmediği, belediyenin faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı toplamının dikkate alındığı görülmektedir. Diğer yandan yasal sınırın üstünde borçlanma yapılmaması ve yüzde onluk sınırın aşılmaması konusunda gerekli hassasiyetin gösterileceği ve aşılması söz konusu olduğunda borçlanma yapılmadan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından onay alınması konusunda gereğinin yapılacağı belirtilmiştir.
Sonuç olarak; Belediyenin borç stoku yasal sınırın altına ininceye kadar borçlanma yapılmamasının ve yüzde onluk sınırın aşılması söz konusu olduğunda borçlanma yapılmadan önce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından onay alınması gerekmektedir.