|
ÖZET: 2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, İl Belediyesi’nin gerçekleştirdiği mal, hizmet ve yapım işlerine ilişkin taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’da belirtilen parasal sınırları aşmasına rağmen ön mali kontrole tabi tutulmadığını ortaya koymuştur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 58’inci maddesi, ön mali kontrolün harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından gerçekleştirilen denetimlerden oluştuğunu belirtmektedir. Ayrıca, bu kontrollerin usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmektedir.
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın ilgili maddeleri, taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının, belirlenen parasal sınırları aşması durumunda ön mali kontrole tabi tutulması gerektiğini vurgulamaktadır. Ancak yapılan incelemelerde, bu tür belgelerin mali hizmetler birimi tarafından kontrol edilmediği tespit edilmiştir. Kamu İdaresi, bu durumu yetkin personel yetersizliğine bağlayarak, gelecekte mevzuatta belirtilen sınırları aşan belgelerin ön mali kontrol işlemlerinin gerçekleştirileceğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu İdaresi’nin, mevzuatta belirtilen parasal sınırları aşan taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarını mali hizmetler birimi aracılığıyla ön mali kontrole tabi tutması gerekmektedir. Bu durum, mali yönetim süreçlerinin etkinliğini artırmak ve kamu kaynaklarının daha iyi yönetilmesini sağlamak açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Mevzuatta Belirtilen Sınırı Aşan Taahhüt Evrakı ve Sözleşme Tasarılarının Ön Mali Kontrole Tabi Tutulmaması
2024 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi
Kamu İdaresi tarafından yapılan mal, hizmet ve yapım işi ihalelerine ilişkin taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’da belirtilen parasal sınırları aşmasına rağmen ön mali kontrole tabi tutulmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Ön Mali Kontrol” başlıklı 58’inci maddesinin birinci fıkrasında ön mali kontrolün, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden oluştuğu; dördüncü fıkrasında ise mali hizmetler birimi tarafından ön mali kontrole tabi tutulacak mali karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön mali kontrole ilişkin standart ve yöntemler Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği belirtilmektedir.
İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın “Kontrol Usulü” başlıklı 13’üncü maddesinde; harcama birimlerinde ve mali hizmetler biriminde yapılan kontrol sonucunda, mali karar ve işlemin uygun görülmesi halinde, dayanak belgenin üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşüleceği veya yazılı görüş düzenleneceği; mali karar ve işlemin uygun görülmemesi halinde ise nedenleri açıkça belirtilen bir görüş yazısı yazılarak ilgili birimine gönderileceği ve mali hizmetler birimince, Usul ve Esasların 17 ve 26’ncı maddeleri uyarınca yapılan kontrollerde yazılı görüş düzenlenmesinin zorunlu olduğu belirtilmektedir.
Aynı Usul ve Esaslar’ın “Taahhüt Evrakları ve Sözleşme Tasarıları” başlıklı 17’nci maddesinde ise İdarelerin, ihale kanunlarına tabi olsun veya olmasın, harcamayı gerektirecek taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından tutarı mal ve hizmet alımları için beş milyon, yapım işleri için on beş milyon Türk Lirasını, aşanların ön mali kontrole tabi olduğu; kontrole tabi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından mali hizmetler birimine gönderileceği; taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, en geç on işgünü içinde kontrol edilerek yapılan kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısının işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderileceği düzenlenmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre; idarelerce yapılan harcamalara ilişkin taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından mal ve hizmet alımları için beş milyon Türk Lirasını, yapım işleri için on beş milyon Türk Lirasını aşanlar ön mali kontrole tabi olup mali hizmetler birimince yazılı görüş verilmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, İdare tarafından gerçekleştirilen ihalelerden mevzuattaki parasal sınırı aşanlar ile ilgili mali hizmetler birimi tarafından ön mali kontrole ilişkin bir görüş yazısı düzenlenmediği tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, mevzuatta belirtilen sınırı aşan taahhüt evrakı ve sözleşmelerin yetkin personel yetersizliğinden dolayı ön mali kontrol işlemine tabi tutulamadığını, bundan sonraki süreçte mevzuatta belirtilen parasal sınırları aşan ihalelere ait taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının mali hizmetler birimince ön mali kontrol işlemlerinin gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından mevzuatta belirtilen parasal sınırları aşan ihalelere ait taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının mali hizmetler birimince ön mali kontrole tabi tutulması gerekmektedir.